ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ

Οι θρησκείες και οι αιρέσεις τους έχουν ειδικές κατηγορίες αφοσιωμένων πιστών που ζουν απομονωμένοι και υποβάλλονται σε σωματικές και πνευματικές ασκήσεις. Μάγοι, δρυίδες, σαμάνοι, γιόγκι, ασκητές… αποτραβιούνται σε ερημικές τοποθεσίες για να επικοινωνούν ανεμπόδιστα με τα πνεύματα και να ενισχύουν τις δυνάμεις τους. Ασκητική ζωή με εγκράτεια και προσευχή έκαναν και  οι Πυθαγόρειοι στο Ομακοείον (αίθουσα ομαδικής διδασκαλίας) στον Κρότωνα της Νότιας Ιταλίας. Οι Εσσαίοι, εβραϊκή μοναστική κοινότητα, από το 2ο αι. π.Χ. ως το 70 μ.Χ.,  ζούσαν στην έρημο εφαρμόζοντας χριστιανικά ιδεώδη (κοινοκτημοσύνη, αγαμία, εγκράτεια, προσευχή, φιλανθρωπία) πριν από το χριστιανισμό. Οι Βουδιστές μοναχοί απορρίπτουν τη βία και εφαρμόζουν αγαμία, εγκράτεια και ακτημοσύνη. Ο Χριστιανικός μοναχισμός, που αποβλέπει στην ένωση της ψυχής με το θεό, αναχωρητικός ή κοινοβιακός, άρχισε από την Αίγυπτο με τον Παχώμιο (4^ος αι.), που είχε αφιερωθεί στο θεό Σάραπι, πριν γίνει χριστιανός. Και οι Μουσουλμάνοι έχουν ασκητές, τους σούφι (Ιράκ, 8^ος αι.) και τους δερβίσηδες (από το 13^ο αι.) που στροβιλίζονται μετά μουσικής μέχρι να πέσουν σε έκσταση από τη ζαλάδα. Η καταπόνηση του σώματος από ακραίες καταστάσεις και η έντονη συγκινησιακή φόρτιση δημιουργεί παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις που εκλαμβάνονται ως επικοινωνία με τον κόσμο των πνευμάτων. Τα άτομα που ζουν τέτοιες καταστάσεις προκαλούν θαυμασμό και περιέργεια και συγκεντρώνουν οπαδούς, που πλάθουν παραπλανητικούς μύθους γύρω από τους ασκητές, τους γκουρού και τους μοναχούς με αποτέλεσμα ο θεσμός αυτός να εδραιώνεται και να επεκτείνεται.