ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ

Από θρησκεία σε θρησκεία η έννοια του χρόνου διαφέρει. Ξεκινά από αρχέγονη θεότητα και καταλήγει σε φιλοσοφικό πρόβλημα. Οι Αβορίγινες, ιθαγενείς της Αυστραλίας, τοποθετούν την αρχή του χρόνου και της δημιουργίας στο «Ονείρεμα» συνδέοντας τον  πραγματικό χρόνο με τον ονειρικό. Ο Ονειροχρόνος είναι ένα αιώνιο σύμπαν όπου συνυπάρχουν παρελθόν, παρόν και μέλλον. Ο άνθρωπος έχει πρόσβαση σ’ αυτό μέσω των ονείρων ή του θανάτου. Οι Αρχαίοι ΄Ελληνες γιόρταζαν τον Ενιαυτό (έτος συγκομιδής) και τις Θεές Ώρες (εποχές) δίνοντας ιερότητα στα ανθρώπινα έργα (σπορά, θερισμό, τρύγο). Ο Χρόνος τους ήταν κυκλικός λόγω της κυκλικής επαναφοράς των εποχών. Οι Μοίρες εκπροσωπούν τις 3 διαστάσεις του: παρελθόν, παρόν, μέλλον. Η Κλωθώ κλώθει το νήμα της ζωής, η Λάχεσις ορίζει τι θα συμβεί και η Άτροπος κόβει το νήμα. Στη Σκανδιναβική μυθολογία οι 3 Νόρνες (Μοίρες), Ουρθ , Βερθάντι και  Σκουλντ, αντιπροσωπεύουν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον και προστατεύουν το δέντρο του κόσμου. Στην Αρχαία Αίγυπτο η ετήσια πορεία του Ρα καθόριζε τις γιορτές και τις εργασίες. Άρχιζε με το θερινό ηλιοστάσιο (μεγαλύτερη μέρα) και έληγε κατά την εαρινή ισημερία, συμβολίζοντας το θάνατο και την ανάσταση του Όσιρη. Τα διαστήματα της μέρας σημάδευε ο Ρα, με την ανατολή του ως Χέπερ, το μεσουράνημα (Ώρος) και τη δύση (Ατούμ). Το βαβυλωνιακό έπος Ενούμα Ελις αναφέρει ότι ο  ηλιακός θεός Μαρντούκ «όρισε το έτος με τις υποδιαιρέσεις του… τους 12 μήνες» και το σεληνιακό ημερολόγιο. (Πινακ. V,στ.3-12). Το ηλιακό ημερολόγιο των Μάγια ορίζει την αρχή του χρόνου (3113 πΧ) αλλά και το τέλος του βάσει αστρονομικών προβλέψεων. Οι Αζτέκοι χώριζαν το χρόνο σε περιόδους 52 ετών (δεμάτια του χρόνου) και στο τέλος κάθε περιόδου  έσβηναν τις ιερές φωτιές τους, για να τις ανάψουν ξανά, μια τελετή θανάτου και αναγέννησης του κόσμου. Για τους Χόπι και τους Micmac (Β. Αμερική) μόνο το παρόν έχει σημασία.  Οι Ινδουιστές πιστεύουν ότι ο χώρος και ο χρόνος κάνει συνεχή κυκλική κίνηση (σαμσάρα) κατά την οποία ο κόσμος αρχίζει και τελειώνει. Στον Ταοϊσμό  ο κυκλικός χρόνος γίνεται με εναλλαγή των αντίθετων δυνάμεων του γιν και γιανγκ. Κατά το Βουδισμό σε κάθε κύκλο δημιουργίας και καταστροφής ενσαρκώνονται Βούδες, για να θυμίσουν τις διδασκαλίες του αρχικού Βούδα. Στον Ιουδαϊσμό και το Χρ/σμό ο χρόνος είναι γραμμικός. Δημιουργήθηκε και θα τελειώσει μαζί με τον κόσμο. Την 6^η μέρα της δημιουργίας και την 7^η της ανάπαυσης του θεού (ως 1 ημέρα του θεού θεωρούνται τα 1000 έτη), θα διαδεχθεί η 8^η μέρα, ο αιών του μέλλοντος. Χριστός και άγιοι ζουν στην κατάπαυση του θεού από την οποία ξέπεσε ο Αδάμ, το σταυρικό χρόνο, που τέμνει τον γραμμικό.