Λόγος-Αντίλογος:

 Κάποιοι λένε: Χωρίς πόνο δε θα υποφέραμε κι αν δεν υποφέραμε δε θα μαθαίναμε ποτέ από τα λάθη μας  –  Αν δεν υπέφερε κανείς,   δε θα γινόταν εκμετάλλευση του πόνου από παπάδες, που λένε ότι είσαι αμαρτωλός γι αυτό υποφέρεις κι αυτοί έχουν τη μαγική συνταγή για να σε σώσουν, γιατρούς, που σε υποβάλλουν σε πολυδάπανες θεραπείες, φαρμακοποιούς, που σου πουλούν πανάκριβα αναλγητικά, ψυχολόγους, που τρέφονται από τον ψυχικό σου πόνο, βασανιστές, που ικανοποιούν το σαδισμό τους,  δοξομανείς φιλάνθρωπους που γυρεύουν κοινωνική καταξίωση και να γεμίσουν το ψυχικό τους κενό και άλλους εκμεταλλευτές του ανθρώπινου πόνου. Ακόμη και ο θάνατος θα γινόταν πιο υποφερτός, αν δεν συνοδευόταν από σωματικό και ψυχικό πόνο. Εξ άλλου υπάρχουν ανώδυνοι τρόποι, για να μάθει κανείς από τα λάθη του, π.χ. η στέρηση κάποιου αγαθού, η αποδοκιμασία και αληθινή παιδεία κλπ. Ο πόνος δεν είναι συνδεδεμένος με την ηθική. Οι καλοί πονούν περισσότερο, ενώ οι κακοί είναι συχνά αναίσθητοι. Έτσι αποδεικνύεται η τυχαιότητα της ύπαρξης και η ανθρώπινη προέλευση των ηθικών κανόνων.

Αγία Τριάδα

Το δόγμα της αγίας Τριάδας, που θέσπισε η Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος της Νίκαιας το 325, έφερε την Εκκλησία αντιμέτωπη με την κατηγορία ότι λατρεύει τρεις θεούς (Μ. Βασίλειος, "Προς τους συκοφαντούντας ημάς, ότι τρεις θεούς λέγομεν"). Το τριαδικό δόγμα προσπάθησε να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ πολυθεϊας και μονοθεϊσμού. Πριν από τη χριστιανική τριάδα λατρεύτηκαν κι άλλες τρισυπόστατες θεότητες, όπως η τρίμορφη Εκάτη, το ινδουιστικό τριμούρτι Βράχμα, Βισνού και Σίβα (δημιουργός-προστάτης-καταστροφέας), η αιγυπτιακή τριάδα Όσιρις, Ίσις και Ώρος, όπου το 3ο πρόσωπο έχει μορφή γερακιού, η Βαβυλωνιακή τριάδα Νεμρώδ, Ταμούζ και Σεμίραμις, όπου η Σεμίραμις αντιπροσωπεύεται από περιστέρι κ.λπ. Την ιερότητα του περιστεριού που έγινε το 3ο πρόσωπο της χριστιανικής τριάδας φανερώνουν πολλοί αρχαίοι μύθοι. Από την αιγυπτιακή Θήβα ένα περιστέρι πήγε στη Λιβύη και υπέδειξε το σημείο όπου κτίστηκε ο ναός του Άμμωνα Δία. Δεύτερο περιστέρι κατευθύνθηκε στη Δωδώνη, όπου ιδρύθηκε Μαντείο του Δία. Στο Μαντείο αυτό οι ιέρειες ονομάζονταν "πελειάδες" (περιστέρες). Περιστέρια συνόδευαν την Αφροδίτη. Περιστέρια έφερναν στο Δία την αμβροσία. Περιστέρι έφερε το μήνυμα του τέλους του κατακλυσμού στον Ουτναπιστήμ (έπος Γκιλγκαμές), στο Δευκαλίωνα και στο Νώε. Στην Καινή Διαθήκη το άγιο Πνεύμα "εν είδει περιστεράς" πρωτοστάτησε κατά τη Βάπτιση του Ιησού, φανερώνοντας την τριαδική φύση του χριστιανικού θεού ("η της τριάδος εφανερώθη προσκύνησις"). Γύρω από κάθε πρόσωπο της αγίας Τριάδας έχει αναπτυχθεί μια δυσνόητη θεολογία, που προβλημάτιζε ακόμα κι εκείνους που τη δημιούργησαν. Έτσι ο Μ. Βασίλειος έθετε το ερώτημα, αν τα τρία πρόσωπα που σύμφωνα με το δόγμα έχουν την ίδια εικόνα ("εικών μεν Θεού Χριστός... εικών δε υιού το πνεύμα") είναι ανθρωπόμορφα, όπως ο Χριστός ή πτηνόμορφα όπως το άγιο Πνεύμα ( Μ. Βασίλειος, "Προς Ευνόμιον", Λόγος Ε΄).

Χριστιανική ηθική ή αρχαία ελληνική φιλοσοφία;

*Ο δίκαιος και όσιος, όταν τελευτήσει θα κατοικήσει πανευτυχής στις νήσους των Μακαρίων, ενώ ο άδικος και άθεος θα απέλθει στον Τάρταρο, στο δεσμωτήριο της δίκης και της ανταπόδοσης.

*Θα περιφρονήσω τις τιμές των πολλών και ασκώντας την αλήθεια θα προσπαθήσω να ζω  βελτιώνοντας τον εαυτό μου μέχρι να πεθάνω.

*Δεν αρκεί να φαίνεσαι καλός, αλλά και να είσαι, τόσο δημόσια όσο και κατ’ ιδίαν.

*Η τιμωρία αποσκοπεί στο να γίνει δίκαιος ο άδικος. Κάθε πράξη και διδασκαλία πρέπει να σε οδηγεί στη δικαιοσύνη, για να είσαι ευτυχής και τώρα και μετά θάνατον. Ας σε καταφρονούν κάποιοι σαν ανόητο. Τίποτε δεν θα πάθεις, αν είσαι όντως ενάρετος.

*Αυτός ο τρόπος του βίου είναι άριστος, να ασκούμε τη δικαιοσύνη και τις άλλες αρετές ζώντας και πεθαίνοντας και τους άλλους να προτρέπουμε να κάνουν το ίδιο.

(Πλάτων, «Γοργίας») 

Ένα διασκεδαστικό δείγμα παρετυμολογιών

από τον «Κρατύλο» του Πλάτωνα:

 Άνθρωπος: αναθρεί ά όπωπε (συλλογίζεται όσα είδε)

Ψυχή: από το αναψυχή, ή επειδή  οχεί (μεταφέρει το σώμα) ή το φύσιν έχει (συγκρατεί τη φύση)

Ουρανός: από το ορώ άνω

Ανήρ και ανδρεία: από το άνω ροή 

Εστία:  από το εσσία= ουσία των πάντων ή από το ώσις (ώθηση) γίνεται ωσσία και μετά εστία, γιατί είναι αιτία κίνησης των όντων.

Ποσειδών:από το ποσίδεσμος γιατί η θάλασσα είναι δεσμός των ποδιών του ή –αλλάζοντας το σ με λλ: ο πολλά ειδών, επειδή γνωρίζει πολλά ή ο σείων, με προσθήκη του π και του δ, επειδή προκαλεί σεισμούς.

Ήλιος: άλιος στα δωρικά, επειδή αλίζει (συγκεντρώνει τους ανθρώπους) ή ειλεί (περιφέρεται γύρω από τη γη) ή αιολεί (δίνει χρώμα σε ότι γεννά η γη).

Μην (μήνας) από το μείς, κι αυτό από μειούσθαι, που δηλώνει μείωση.

Φρόνησις:  φοράς και ρου νόησις ή φοράς όνησις.

Γνώμη: γονής (γέννησης) νώμησις (σκέψη)

Νόησις: του νέου έσις (επιθυμία)

Επιστήμη: επεϊστήμη, επειδή η ψυχή έπεται ακολουθώντας τα πράγματα

Αγαθόν: αγαστόν του θοού, επειδή τα όντα πορεύονται άλλα γρήγορα (θοά) και άλλα αργά

Δίκαιον: δια-ιόν (αυτό που διέρχεται και διευθύνει το παν). Το κ προστέθηκε για ευφωνία.

Τέχνη: έξις του νου

Κακία: κακώς ιόν

Δειλία: δεσμός λίαν (της ψυχής)

Αρετή: αειρήτη, αεί ρέει (η αγαθή ψυχή) και αιρετή (προτιμότερη)

Αισχρόν: αεισχορούν= αεί ίσχον τον ρουν (εμποδίζει πάντα την ροήν)

Βλαβερόν: βουλαπτερούν= βουλόμενον άπτειν τον ρουν

Ζυγόν: δυογόν=δυοίν ένεκα της δέσεως εις αγωγήν

Ανία: το εμποδίζον του ιέναι

Ηδονή: ηονή= προς όνησιν τείνουσα πράξις

Χαρά: διάχυσις της ροής της ψυχής

Τερπνόν: έρπνουν, έρπει ως πνοή στην ψυχή

Ευφροσύνη: ευφεροσύνη, ευ συμφέρεται η ψυχή

Έρως: έσρος, εισρέει στην ψυχή έξωθεν

Δόξα: (επι)δίωξη της ψυχής

Αλήθεια: θεία άλη (περιφορά του όντος)

Ψεύδος: από το εύδειν (ησυχάζειν)

Ιστορία: ίστησι τον ρουν

Αμάθεια: πορεία ομού με τον θεό   κ.λπ.

Στις παρετυμολογίες αυτές, που αντέγραψαν οι χριστιανοί συγγραφείς, ούτε ο ίδιος ο Πλάτων πρέπει να πίστευε, γιατί με το στόμα του Σωκράτη παραδέχεται ότι τα ονόματα των πραγμάτων με τον καιρό αλλάζουν και καθείς τα ερμηνεύει κατά το δοκούν. Στη δική του γλωσσολογική προσέγγιση οι αναλύσεις των λέξεων που επιλέγει στηρίζουν τη φιλοσοφία του περί των ιδεών, που είναι τα αρχέτυπα όλων των πραγμάτων και ως θεϊκές οντότητες υπάρχουν σ’ ένα ουράνιο τόπο, αθάνατες και αμετάβλητες. Οι αρχαιόπληκτοι  βρίσκουν βαθύτερες σημασίες και συμβολισμούς στις λέξεις και στις αριθμητικές τους ποσότητες και πλάθουν γελοίες φανταστικές θεωρίες, για να στηρίξουν κάποια μεταφυσική κοσμοθεωρία, που πόρρω απέχει από την επιστημονική αλήθεια. Και ενώ ο Πλάτων δικαιολογείται, εφόσον στην εποχή του δεν υπήρχε επιστήμη της Γλωσσολογίας ούτε σοβαρή δουλειά για την ετυμολογία των λέξεων, οι σύγχρονοι παρετυμολόγοι δεν έχουν καμμιά δικαιολογία.

Ιώσηπου, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία (Περίληψη και σχόλια)

5.Βιβλίο Κ΄ Όταν βασίλευε ο Νέρων (54-68),  ο Αγρίππας Β΄, βασιλιάς στην Ιουδαία, διόρισε αρχιερέα τον Άνανο του Άνανου, Σαδδουκαίο. Ο Άνανος (Άνας, χωρίς την ελληνική κατάληξη -ος) συγκάλεσε συνέδριο  εναντίον του Ιακώβου «αδελφού του Ιησού [του λεγομένου Χριστού] και (εναντίον ) μερικών άλλων και τους παρέδωσε να λιθοβοληθούν» (μικρή φλαβιανή μαρτυρία, Κ΄,1,197-203. Η παράγραφος αυτή του εικοστού Βιβλίου που αναφέρει το λιθοβολισμό του Ιακώβου -γνωστή στον Ωριγένη- έχει συμπληρωθεί με τις λέξεις που βρίσκονται στις αγκύλες.  Δεν έχει γραφτεί από τον Ιώσηπο, γιατί αυτός, ως γνήσιος φαρισαίος, ποτέ δε θα ομολογούσε τον Ιησού ως χριστό, λέξη που εκτός από το μεσσία δήλωνε και τους αρχιερείς, επειδή χρίονταν με άγιο λάδι, επομένως κάθε αρχιερέας ήταν χριστός.  Ο Ιώσηπος συνεχίζοντας τη διήγηση λέει ότι, κατόπιν διαμαρτυριών των Ιουδαίων για το λιθοβολισμό του Ιακώβου (δεν θα διαμαρτύρονταν, αν ο Ιάκωβος ήταν χριστιανός), ο Αγρίππας έκανε αρχιερέα τον Ιησού του Δαμναίου, (αυτός ήταν ο αδελφός του Ιακώβου), τον οποίο διαδέχτηκε ο Ιησούς του Γαμαλιήλ. Οι οπαδοί των αντίπαλων αρχιερέων  πετροβολούνταν αναμεταξύ τους. Ανάμεσα στους ταραχοποιούς διακρινόταν ο  Σαούλ  (όνομα που φέρνει στο νου τον Σαούλ-Παύλο) και ο Κοστόβαρος, από το σόι του Αγρίππα. Εκβίαζαν και κάποιον  αρχιερέα Ανανία, απάγοντας το δούλο του και για να τον ελευθερώσουν απαιτούσαν  να  μεσολαβεί ο αρχιερέας στον Ρωμαίο έπαρχο Αλβίνο για την  απόλυση φυλακισμένων ταραχοποιών.

Ιώσηπου, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία (Περίληψη και σχόλια)

                                               4.

   Στο Βιβλίο ΙΗ΄, κεφάλαιο 3, 63-64 έχει παρεμβληθεί η λεγόμενη   Φλαβιανή μαρτυρία: «Γίνεται δε κατά τούτον τον χρόνον Ιησούς σοφός ανήρ, είγε άνδρα αυτόν λέγειν χρη: ην γαρ παραδόξων έργων ποιητής, διδάσκαλος ανθρώπων των ηδονή ταληθή δεχομένων, και πολλούς μεν ιουδαίους, πολλούς δε και του ελληνικού επηγάγετο: ο χριστός ούτος ην. Και αυτόν ενδείξει των πρώτων ανδρών παρ’ ημίν σταυρώ επιτετιμηκότος Πιλάτου ουκ επαύσαντο οι το πρώτον αγαπήσαντες: εφάνη γαρ αυτοίς τρίτην έχων ημέραν πάλιν ζων των θείων προφητών ταύτα τε και άλλα μυρία περί αυτού θαυμάσια ειρηκότων. Εις έτι τε νυν των χριστιανών από τούδε ωνομασμένον ουκ επέλιπε το φύλον.»  

   Η μεταγενέστερη αυτή προσθήκη στο έργο του Ιώσηπου, έχει σκοπό να δικαιολογήσει την απουσία αναφοράς στον Ιησού Χριστό, ενώ υπάρχουν  αναφορές σε διάφορες εβραϊκές αιρέσεις. Πρωτοαναφέρεται από τον Ευσέβιο, επίσκοπο Καισαρείας της Παλαιστίνης, που πρωτοστάτησε στην Α΄Οικουμενική Σύνοδο του 325. Αυτός διόρθωσε τα ευαγγέλια και στη συνέχεια έκαψε τα πρωτότυπα για να μη φαίνεται η παραχάραξη. Την εποχή του Ωριγένη (185-251) η συγκεκριμένη παράγραφος ήταν άγνωστη. Είναι αδύνατον να είχε γραφτεί από τον Ιώσηπο, επειδή, εκτός του ότι ήταν φαρισαίος, δεν πίστευε ότι ο Ιησούς ήταν μεσσίας, όπως ομολογεί ο Ωριγένης («απιστών τω Ιησού ως χριστώ, ζητών την αιτίαν της των Ιεροσολύμων πτώσεως …φησί ταύτα συμβεβηκέναι….  κατ’ εκδίκησιν Ιακώβου του δικαίου» (Ωριγένης, Κατά Κέλσου). Ο Ιώσηπος θεωρούσε μεσσία το Βεσπασιανό («Ιουδαϊκοί πόλεμοι») και απατεώνες τους μεσσίες Ιούδα Γαλιλαίο,18,1,4, Θευδά, 20,5,97-99 και άλλους που σκότωσαν οι Ρωμαίοι.  Αν επαινούσε κάποιον ως μεσσία θα εξόργιζε  και τους Εβραίους και τους Ρωμαίους. Όσον αφορά το στυλ του Ιώσηπου, επειδή απευθυνόταν σε Ρωμαίους, θα εξηγούσε τη λέξη χριστός και θα έδινε λεπτομέρειες γύρω από το αναφερόμενο πρόσωπο.  Είναι εξ άλλου φανερό ότι η παράγραφος δεν «κολλά» με την επόμενη, η οποία αρχίζει με τις λέξεις «έτερον δεινόν»=άλλο κακό. Αν παραλειφθεί η πλαστή αναφορά στον Ιησού, γίνεται ομαλή σύνδεση με την παράγραφο που περιγράφει το κακό που προηγήθηκε και είναι η αιματηρή κατάπνιξη της διαμαρτυρίας για την κατασκευή υδραγωγείου με χρήματα του Ναού.

  

Ιώσηπου, Ιουδαϊκή Αρχαιολογία (Περίληψη και σχόλια)

                                                        3.

Βιβλίο ΙΗ΄ Έδρα του Ηρώδη- Αντίπα ήταν η πόλη Σέπφωρη. Σύζυγός του η κόρη του Αρέτα, βασιλιά της Πετραίας (Ναβαταίας). Αυτός όμως ερωτεύτηκε τη γυναίκα του ετεροθαλλούς αδελφού του Φιλίππου, την Ηρωδιάδα, η οποία προκάλεσε σύγκρουση με τον Αρέτα και ήττα που θεωρήθηκε  τιμωρία για τον φόνο του Ιωάννη του Βαπτιστή. Ο Κυρήνιος [ηγεμόνας Συρίας από το 6 μ.Χ.] έκανε απογραφή στην Ιουδαία, επειδή προσαρτήθηκε στη Συρία ( «προσθήκην της Συρίας γενομένην», ΙΗ΄Ι, 1-2). [Στην Καινή Διαθήκη η γέννηση του Χριστού τοποθετείται την περίοδο της απογραφής, με αποτέλεσμα να προκύπτουν τραγελαφικά συμπεράσματα, όπως ο Χριστός να  γεννιέται έξι χρόνια μετά τη γέννησή του και η σφαγή των νηπίων να γίνεται από τον πεθαμένο Ηρώδη, πατέρα του Ηρώδη -Αντίπα]. Κατά την απογραφή, ο  Ιούδας από τα Γάμαλα στασίασε με  σύνθημα «μηδένα άνθρωπον προσαγορεύειν δεσπότην» (ΙΗ΄, Ι,6, 23) [Πρόκειται για τον Ιούδα τον Γαλιλαίο, που η αποτυχημένη επανάστασή του αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων, κεφ. Ε΄, 37]. Ο Κυρήνιος έκανε αρχιερέα τον Άνανο. Ο αυτοκράτωρ Τιβέριος [14 –37 μ.Χ] τοποθέτησε στην Ιουδαία έπαρχο τον Βαλέριο Γράτο (15 -26 μΧ), που διόρισε άλλον αρχιερέα, τον Ιώσηπο-Καϊάφα. [Οι συγγραφείς των ευαγγελίων πήραν από εδώ τα ονόματα των αρχιερέων που ενοχοποιήθηκαν για τη σταύρωση του Ιησού].  Μετά από τον Γράτο διορίστηκε έπαρχος ο Πόντιος Πιλάτος (ΙΗ΄, ΙΙΙ, 1-3), που προκάλεσε ταραχές, όταν έβαλε στα Ιεροσόλυμα σημαίες με  προτομές του αυτοκράτορα. Τελικά αναγκάστηκε να τις αποσύρει, γιατί προσέβαλαν το θρησκευτικό συναίσθημα των Ιουδαίων. Νέες διαμαρτυρίες των Ιουδαίων προς τον Πιλάτο προκάλεσε η κατασκευή υδραγωγείου με χρήματα του Ναού. [Την περίοδο διοίκησης της Ιουδαίας από τον Πιλάτο, από το 26 ως το 36 μ.Χ., τοποθετείται η τριετής δημόσια δράση και η σταύρωση του Ιησού. Αυτή η σταύρωση, σύμφωνα με τους χριστιανούς, έβαλε τέλος στην καριέρα του Πιλάτου, που είχε διατάξει χιλιάδες σταυρώσεις και είχε γίνει  αντιπαθής για τις βιαιοπραγίες του. Διαμαρτυρίες προς τον αυτοκράτορα Τιβέριο είχαν αποτέλεσμα την καθαίρεσή του].