Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2015

Η θεραπεία του παράλυτου

Η θεραπεία του παράλυτου της Βηθεσδά, (Ιωάν.,ε΄1-14) είναι διήγηση κάποιου θαύματος του Ιησού που πραγματοποιήθηκε ένα Σάββατο, στη διάρκεια ιουδαϊκής γιορτής στα Ιεροσόλυμα κοντά στην προβατική πύλη του τείχους. Εκεί υπήρχε μια δεξαμενή ονομαζόμενη Βηθεσδά με 5 υπόστεγα, όπου μαζεύονταν πολλοί άρρωστοι και περίμεναν να κουνηθεί το νερό για να πέσουν μέσα. Πίστευαν ότι από καιρό σε καιρό κατέβαινε άγγελος και τάραζε το νερό κι ο πρώτος που έπεφτε μέσα θεραπευόταν. Φυσικό ήταν να πέφτει πρώτος ο πιο ευκίνητος,  επομένως  ο πιο υγιής  ή εκείνος που είχε πιο σβέλτους βοηθούς. Μέσα από το πλήθος των ασθενών ο Ιησούς διάλεξε μόνο έναν και αφού πρώτα του έκανε την ανόητη ερώτηση, αν θέλει να θεραπευθεί, μετά τον διέταξε «άρον τον κράβαττον σου και περιπάτει» και βιάστηκε να εξαφανιστεί μέσα στο πλήθος. Τόσοι ασθενείς  παρευρίσκονταν εκεί μαζί με τους οικείους τους κι όμως ο θεραπευτής του παραλύτου κατόρθωσε να φύγει απαρατήρητος σαν να μην έγινε τίποτε. Σαν να  φοβήθηκε, μην αποκαλυφθεί, ότι το σόου ήταν στημένο, σε περίπτωση που του ζητούσαν κι άλλοι να τους θεραπεύσει. 

Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2015

Τα θαύματα του Ιησού

Τα θαύματα του Ιησού θεωρούνται από τους ευαγγελιστές απόδειξη  θείας παντοδυναμίας. Με αυτά κέρδιζε την προσοχή και το θαυμασμό. Άλλωστε ο Αβραάμ, ο Μωυσής και ο Ηλίας, τους οποίους θαύμαζε ιδιαιτέρως, χρωστούσαν το κύρος τους στη γνώση της τεχνικής των θαυμάτων. Η άγνοια του Ιησού γύρω από τις πραγματικές αιτίες των ασθενειών αποκαλύπτεται από το γεγονός ότι απέδιδε κάθε νόσο, π.χ. κώφωση, τύφλωση, παράλυση, επιληψία, λέπρα κ.λπ. σε δαιμόνια (Ματθ., ι΄1), σε αμαρτίες ή σε σχέδιο του θεού. Στον παράλυτο της Καπερναούμ είπε «αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου» (Ματθ., θ΄2). Στον παράλυτο της Βηθεσδά «μηκέτι αμάρτανε, ίνα μη χείρον σοί τι γένηται» (Ιωάν.,ε΄14). Στον εκ γενετής τυφλό γνωμάτευσε ότι ούτε  αυτός αμάρτησε (στην περίπτωση αυτή θα έπρεπε να είχε τιμωρηθεί για αμαρτίες που διέπραξε σε προηγούμενες ζωές,1 αφού είχε γεννηθεί τυφλός), ούτε ξεπλήρωνε αμαρτίες των γονιών του (Ιωάν., θ΄1-3), αλλά εξυπηρετούσε το σχέδιο «ίνα φανερωθή τα έργα του θεού εν αυτώ» (Ιωάν., θ΄3).
….
1Στοιχεία πίστης στη μετενσάρκωση υπάρχουν στα ευαγγέλια σε φράσεις όπως η συγκεκριμένη. Άλλες παρόμοιες: «αυτός (ο Ιωάννης ο Βαπτιστής) εστιν Ηλίας ο μέλλων έρχεσθαι» (Ματθ.,ια΄14)/ «τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι τον υιόν του ανθρώπου; Οι δε είπον: οι μεν Ιωάννην τον βαπτιστήν, άλλοι δε Ηλίαν, έτεροι δε Ιερεμίαν ή ένα των προφητών» (Ματθ.,ιστ΄13-14)/ «Ηλίας μεν έρχεται πρώτον και αποκαταστήσει πάντα» (Ματθ.,ιζ΄11).


Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2015

Η εχθρότητα του Ιησού

Η εχθρότητα του Ιησού στρεφόταν εναντίον των συμπατριωτών του που δεν τον υποστήριζαν («ο μη ων μετ’ εμού κατ’ εμού εστί», Ματθ. ιβ΄30, "Αλλοίμονό σου Χοραζίν και Βηθσαϊδά, (…) η Τύρος και η Σιδών θα υποφέρουν λιγότερο από σας κατά τη μέρα της κρίσεως. Και συ Καπερναούμ που υψώθηκες ως τον ουρανό, θα κατεβής ως τον Άδη», Ματθ., ια.20-11.25).Καταδίκαζε στη γέεννα του πυρός όποιον έλεγε  «μωρέ», μα ο ίδιος έβριζε τους φαρισαίους «μωρούς και τυφλούς». Ακόμη και με τη φύση ήταν εχθρικός, αφού ξέρανε μια συκιά γιατί δεν είχε σύκα ενώ δεν ήταν η εποχή της καρποφορίας («ου γαρ ην καιρός σύκων», Μάρκ., ια΄.12-14). Έστελνε στο γκρεμό κοπάδια γου­ρουνιών, επειδή του το ζητούσαν τα δαιμόνια («παρεκάλουν αυτόν εις εκείνους (τους χοίρους) εισελθείν και επέτρεψεν αυτοίς…και ώρμησεν η αγέλη κατά του κρημνού εις την λίμνην και απεπνίγη», Λουκά, η΄32-33). Και μάλωνε τους ανέμους και τα κύματα, σαν να ήταν λογικά όντα που καταλαβαίνουν από εντολές  («επετίμησε τω ανέμω και είπε τη θαλάσση: σιώπα, πεφίμωσο» Μάρκ. δ΄.39).

Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2015

Η γυναίκα στη διδασκαλία του Ιησού

Η γυναίκα στη διδασκαλία του  Ιησού εξακολουθεί να είναι υποτιμημένη. Ο Ιησούς δεν κήρυξε την ισότητα των φύλων. Η μόνη αρετή που εκτιμούσε στη γυναίκα ήταν η πίστη. Ακολουθεί η προσφορά υπηρεσιών στην ομάδα, που πρόθυμα παρείχαν η Μαγδαληνή, η Μάρθα, η Μαρία και η πεθερά του Πέτρου. Άλλες ηρωίδες των ευαγγελίων είναι πόρνες, όπως η Σαμαρείτισσα και εκείνη που άλειψε τα πόδια του Χριστού με μύρο, μια ανώνυμη μοιχαλίδα, που παραλίγο να λιθοβοληθεί, ειδωλολάτρισσες, όπως η Χαναναία με την άρρωστη κόρη, που ο Ιησούς τις παρομοίασε με σκυλιά («ουκ εστιν καλόν λαβείν τον άρτον των τέκνων και βαλείν τοις κυναρίοις», Ματθ. ιε΄26) και απελπισμένες γυναίκες του λαού, όπως η αιμορροούσα. Η μητέρα του Χριστού δεν απολαμβάνει τις τιμές και τους επαίνους που γνώρισε αιώνες μετά τη συγγραφή των ευαγγελίων.  Απουσιάζει η τρυφερή σχέση μητέρας-γιου. Ο γιος, δωδεκαετής ήδη, δεν την ενημερώνει, ότι θα μείνει λίγο παραπάνω στο ναό. Στα 30 του της φέρεται ψυχρά και υπεροπτικά («τι εμοί και σοι, γύναι;» Ιωάν. β΄4), και όταν τα αδέλφια του και αυτή γύρευαν να τον συναντήσουν, αυτός δήλωσε ότι θεωρεί μητέρα και αδέλφια αυτούς που εφαρμόζουν το λόγο του θεού (Λουκά η΄19-21). Πεθαίνοντας τέλος αναθέτει την κηδεμονία της στον αγαπημένο του μαθητή και όχι στα αδέλφια του1.

1Η ψυχρότητα του Ιησού προς τους οικείους του εξηγείται από τη φράση: «ουδέ γαρ οι αδελφοί αυτού επίστευον εις αυτόν», Ιωάν.,ζ΄5.

Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2015

Το κήρυγμα του Ιησού

Το κήρυγμα του Ιησού ακολουθεί την τακτική των υποσχέσεων και των απειλών. Η Γέεννα του πυρός  κυριαρχεί στις απειλές του εναντίον αυτών που δεν τον δέχονται ως θεό. Η «κοιλάδα του Εννώμ»,  χωματερή της Ιερουσαλήμ, όπου έκαιγαν ψοφίμια και πτώματα κακοποιών, είναι η εφιαλτική κόλαση που τρέμουν οι πιστοί, «το πυρ το αιώνιον» (Ματ­θ. ιη΄: 8), όπου «εκεί έσται ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων» (Ματθ., ιγ42). Τρομοκρατεί τους δύσπιστους με την απειλή ενός υπερφυσικού τσεκουριού, με το οποίο ο θεός θα τους κόψει σαν άκαρπα δέντρα και θα τους ρίξει σαν άχυρα και ξερές κληματόβεργες στην άσβηστη φωτιά («πυ­ρί ασβέστω», Ματ­θ. γ 10-12). Σαν φταίχτες δούλοι  θα παραδοθούν στους βασανιστές (Ματθ. ιη:34-35) και θα ξυλοκοπηθούν άγρια («δαρήσεται πολλάς» Λουκά. ιβ 47). Σε μια από τις «παραβολές» που χρησιμοποιούσε, για να κρύβει το νόημα του κηρύγματός του, το οποίο αποκάλυπτε μόνο στο στενό κύκλο των οπαδών του, παρομοιάζει τον εαυτό του με ανεπιθύμητο βασιλιά, που τελικά επιβάλλεται και εξοντώνει αυτούς που δεν τον θέλουν1 . Οι εντολές του -π.χ. «βγάλε το δεξί σου μάτι, αν σε σκανδαλίζει… και κόψε το δεξί σου χέρι…» (Ματ­θ. ε΄ 29, 30)-, είναι ακραίες και επικίνδυνες για εύπιστα άτομα που  εξηγούν τις άγιες γραφές  κατά γράμμα, όπως π.χ. ο φημισμένος εκκλησιαστικός συγγραφέας Ωριγένης, που ευνουχίστηκε.
…..

 1«τους εχθρούς μου εκείνους, τους μη θελήσαντάς με βασι­λεύ­σαι επ’ αυτούς, αγάγετε ώδε και κατασφάξατε αυτούς έμπροσθέν μου.» ιθ: 27  

Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2015

Ο χαρακτήρας του Ιησού

Ο χαρακτήρας του Ιησού δεν είναι σύμφωνος με το εξιδανικευμένο πρότυπο που μας παρουσίασε η θρησκευτική φιλολογία. Η ευσεβής φαντασία έπλασε ένα Χριστό φιλειρηνικό, πράο, συγχωρητικό, γεμάτο αγάπη, κατανόηση, υπομονή… με όλα τα προσόντα του καλού φίλου, αδελφού και πατέρα. Αντίθετα, στα ευαγγέλια βλέπουμε έναν ευέξαπτο, αγχώδη, μυστικοπαθή τύπο με έμμονες ιδέες, που επιζητά την προσοχή κάνοντας  περιστασιακά «θαύματα» κι έπειτα τρέχει φοβισμένος να κρυφτεί, όταν τον περικυκλώνει ο κόσμος εκλιπαρώντας τη βοήθειά του. Η μελέτη των ευαγγελίων αποκαλύπτει ότι ο ζηλωτής ραβίνος Ιησούς έπασχε από το «σύνδρομο της Ιερουσαλήμ». Εκτός από αυτό, ήταν διχασμένη προσωπικότητα. Δεν ήθελε να παρεκκλίνει από την Παράδοση της θρησκείας του1, αλλά εφάρμοζε θρησκευτικές καινοτομίες σχετικά με την αργία του Σαββάτου, το λιθοβολισμό μοιχαλίδων και άλλα ιουδαϊκά έθιμα. Πολλοί χριστιανοί δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι αυτός που χαιρετούσε με τη φράση «Ειρήνη υμίν», είπε: «Μη νομίσετε ότι ήρθα να επιβάλλω ει­ρήνη στη γη- δεν ήρθα για να επιβάλλω ειρήνη, αλλά μαχαίρι. Ήρθα για να χωρίσω τον άνθρωπο από τον πατέρα του, την κόρη από τη μητέρα της, τη νύφη από την πεθερά της…» (Ματθ. 10.34-36, Λουκά, 12.49-53). Αυτά δεν είναι λόγια πράου ανθρώπου, προστάτη της ειρήνης και της οικογενειακής ζωής, αλλά λόγια επαναστάτη, που χαίρεται να σπέρνει διχόνοιες και πολέμους.
……
1«Μη νομίσετε ότι ήρθα  να καταργήσω τον νόμο ή τους προφήτες. Δεν ήρθα να  καταργήσω, αλλά να εκπληρώσω. Αληθινά σας λέω, όσο υπάρχει ο ουρανός και η γη, ούτε ένα γιώτα ή ένα κόμμα δε θα αλλάξει από τον νόμο, μέχρι να εκπληρωθούν όλα» (Ματθ.5.17-20).


Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2015

Κεντρική ιδέα του κηρύγματος του Ιησού

 Κεντρική ιδέα του κηρύγματος του Ιησού, που απευθυνόταν μόνο στους Εβραίουςήταν  το τέλος του κόσμου, που θα εγκαινίαζε τη δική του βασιλεία σε διάστημα λίγων ετών:  «ήγγικεν η βασιλεία των ουρανών» (Ματθ.,ι΄7), «εγγύς εστιν επί θύραις» (Ματθ. ,κδ΄33). Έβαζε μάλιστα και χρονικά όρια μέσα στα οποία θα γίνονταν συνταρακτικά γεγονότα που θα κατέληγαν στην ανάσταση των νεκρών, την κρίση τους με κριτή τον ίδιο και την έναρξη της αιώνιας βασιλείας του: «αμήν λέγω υμίν ότι ου μη παρέλθη η γενεά αύτη, μέχρις ου πάντα ταύτα γένηται» (Ματθ. κδ΄34, Μαρκ.ΙΓ΄30, Λουκ.,κα΄31-32). Κάποιοι τυχεροί από τους ακροατές του θα παρέμεναν ζωντανοί μέχρι την ώρα που ο Ιησούς θα γινόταν βασιλιάς στην Ιερουσαλήμ: «εισί τινες των ώδε εστηκότων οίτινες ου μη γεύσωνται θανάτου έως αν ίδωσι τον υιόν του ανθρώπου ερχόμενον εν τη βασιλεία αυτού» (Ματθ.,ιστ΄27-28). Δυστυχώς γι αυτόν και τους πιστούς του, παρά την κατηγορηματική διαβεβαίωση: «ο ουρανός και η γη παρελεύσονται, οι δε λόγοι μου ου μη παρέλθωσι» (Λουκά κα΄33), τα οράματα και οι υποσχέσεις του δεν εκπληρώθηκαν. Οι θεολόγοι ανέλαβαν να δικαιολογήσουν την αποτυχία επιστρατεύοντας κάθε λογής σοφιστείες και παρερμηνείες, αλλά είναι ολοφάνερο τι ακριβώς εννοούσε και πόσο τραγικά διαψεύστηκε.

1«εις οδόν εθνών μη απέλθητε …πορεύεσθε δε μάλλον προς τα πρόβατα τα απολωλότα οίκου Ισραήλ»: Ματθ., ι΄5-6.

Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2015

Ο κόσμος στη διδασκαλία του Ιησού

Ο κόσμος στη διδασκαλία του Ιησού έχει τη σημασία που του έδωσαν οι Εσσαίοι και οι Γνωστικοί. Είναι η επικράτεια του διαβόλου, της αμαρτίας και των σαρκικών παθών. Στο χώρο αυτό ανήκουν αυτοί που δεν πιστεύουν στο Χριστό και σχηματίζουν την αντίπαλη παράταξη, που πρέπει να πολεμηθεί και να νικηθεί από τους πιστούς. Ο Ιησούς καυχιέται ότι είναι ο πρώτος που νίκησε σ’ αυτόν τον πόλεμο: «εγώ νενίκηκα τον κόσμον» (Ιωάνν.,ιστ΄33) και θα εκθρονίσει τον άρχοντά του (Ιωάν.,ε΄25-30/ιβ΄31, ιστ΄11), αφού πρώτα αναστήσει τους νεκρούς και τους κρίνει. Ωστόσο αισθανόταν να τον περιβάλει το μίσος του κόσμου (Ιωάν. ιε΄18, «ει ο κόσμος υμάς μισεί, γινώσκετε ότι εμέ πρώτον υμών μεμίσηκεν»). Τα αισθήματά του ήταν αντιφατικά. Δήλωνε: «ουκ ήλθον ίνα κρίνω τον κόσμον, αλλ’ ίνα σώσω τον κόσμον» (Ιωάν.ιβ΄47), αλλά βεβαίωνε ότι ο πατέρας του δεν θα κρίνει τους ανθρώπους, γιατί «την κρίσιν πάσαν δέδωκεν τω υιώ» 1(Ιωάν.,ε΄ 22). Με τον κόσμο ταυτίζεται ο όχλος που ακολουθούσε τον Ιησού και –όπως αποδείχτηκε- μπορούσε εύκολα να μετατραπεί από υποστηρικτής σε αντίπαλο. Ο Ιησούς επιχείρησε να φέρει αυτόν τον κόσμο αντιμέτωπο με τους γραμματείς και  ιερείς, που «εφοβούντο τον λαόν» (Μαρκ ια΄27-33). Το μίσος για την επίγεια ζωή και το σώμα  φαίνεται στα λόγια του,  «όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του θα τη χάσει»(Ιωάν. ιβ΄25), «η σάρξ ουκ ωφελεί» (Ιωάν.στ΄ 63), «όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του», «τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, αν κερδίσει τον κόσμο και χάσει την ψυχή του;» (Ματθ. ιστ΄24-26). Αλλά  οι αμοιβές που έταζε  ήταν και επίγειες  («αλήθεια σας λέω, όποιος άφησε για χάρη μου και για το ευαγγέλιό μου σπίτι, αδέλφια, πατέρα, μητέρα, γυναίκα, παιδιά και αγρούς, θα λάβει εκατονταπλάσια τώρα σ’ αυτό τον καιρό σπίτια, αδέλφια, γονείς, παιδιά και αγρούς, εν μέσω διωγμών και στο μέλλον ζωή αιώνια», Μαρκ. ι 29-31).
….

1 Ο πλούσιος και ο Λάζαρος της παραβολής (Λουκ.16.19-31) κρίνονται πριν την ημέρα της Κρίσης.

Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των ευαγγελίων, 10

 Η διδασκαλία του Ιησού εξισώνει την κακή επιθυμία με την κακή πράξη, κι αυτό τσακίζει συναισθηματικά τον πιστό, γιατί τον φέρνει αντιμέτωπο με τα συναισθήματά του και τον τρομοκρατεί με την απειλή της κόλασης, μόνο και μόνο γιατί άφησε να περάσει από το μυαλό του μια απαγορευμένη επιθυμία. Ο Ιησούς απαγορεύει αυστηρά τον όρκο, τη συζήτηση, την κριτική, τη φροντίδα για τροφή και ρούχα. Ήθελε οπαδούς δυστυχισμένους, που περνούν από τη «στενή πύλη» των θλίψεων, για να μπουν στο βασίλειό του. Αφοσιωμένους ολοκληρωτικά (Μαρκ.Θ1), εχθρούς του πλούτου(Λουκ. ΙΗ΄22). Πόσο μακριά βρίσκονται από αυτούς τους κανόνες οι σύγχρονοι αντιπρόσωποί του! Συχνά οι πιστοί προβάλλουν σαν επιστέγασμα σοφίας τον χρυσό κανόνα, «κάνε ό,τι θέλεις να σου κάνουν», αγνοώντας ότι δεν τον επινόησε ο Ιησούς, αλλά τον δίδασκε ο σύγχρονός του φαρισαίος Χιλέλ και υπήρχε 500 χρόνια πριν από αυτόν στη διδασκαλία του Κομφούκιου.  

Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των Ευαγγελίων, 9

  Ο Ιησούς διδάσκει αδράνεια, παθητικότητα και αγάπη στον εχθρό. Να γυρνάς και το άλλο μάγουλο, όταν σε χαστουκίζουν. Όταν σου κλέβουν το πανωφόρι, να δίνεις και το πουκάμισο. «Να μην αντιστέκεσαι στο κακό» (Λουκά ΣΤ΄27-37 /Ματ.Ε΄39-45). Να μη γελάς: «ουαί οι γελώντες νύν, ότι πενθήσετε». Να ταπεινώνεσαι: «ο ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκά ΣΤ΄25, ΙΔ,11). Να αυτοκτονείς: «όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του θα τη χάσει» (Λκ.Η΄35), «όποιος σκανδαλίζει να κρεμάσει στο λαιμό του μυλόπετρα και να πέσει στη θάλασσα» (Θ΄43-49). Να ακρωτηριάζεσαι: «Αν σε σκανδαλίζει το χέρι  ή το πόδι σου να το κόψεις και το μάτι σου να το βγάλεις για να μην πας στην κόλαση»). Να δίνεις σε  όποιον έχει και να παίρνεις  από αυτόν που  δεν έχει (Μάρκ. Δ25 και Ματθ.ΙΓ 12). Να μιμείσαι τον καταχραστή που, πριν απολυθεί, χάρισε με πλαστογραφίες χρέη σε οφειλέτες, για να τους κάνει φίλους («ποιήσατε εαυτοίς φίλους εκ του μαμωνά της αδικίας», Λουκ. ΙΣΤ΄1-9). Αλήθεια, πώς δεν προβληματίζονται με όλα αυτά οι οπαδοί του;

Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστος των ευαγγελίων, 8

 Στη διδασκαλία του Ιησού υπάρχουν  αντιφάσεις. Αλλού προτρέπει «Μην κρίνετε, ίνα μη κριθείτε» (Ματθ. ζ΄1) κι αλλού υπόσχεται στους μαθητές, παρόντος και του Ιούδα να κρίνουν «τις 12 φυλές του Ισραήλ» (Ματθ. ιθ΄28). Αλλού λέει, θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος  πατέρα και μητέρα και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του (Ματθ.ιθ΄5-6) κι αλλού υπόσχεται να κληρονομήσει την αιώνια ζωή όποιος εγκαταλείψει τη γυναίκα του (Ματθ. ιθ΄29). Διδάσκει ότι κάθε βασιλεία ή σπίτι που διχάζεται, ερημώνεται (Ματθ.ιβ΄25) και ομολογεί: ήρθα να διχάσω οικογένειες (Ματθ. α,35). Επαινεί τους «πτωχούς τω πνεύματι», αλλά συνιστά: να είστε πονηροί σαν φίδια (Ματθ.ε΄3, ι΄16). Αλλού προστάζει να κηρυχθεί το ευαγγέλιο στα έθνη (Μαρκ.ιγ΄10) κι αλλού το απαγορεύει (Ματθ.ι΄5). Αλλού θέλει τον αρχηγό  υπηρέτη των άλλων (Ματθ. κ΄25) κι αλλού ανώτερο από τον υπηρέτη (Λουκ.ιζ΄7-8). Δίνει εντολή: Τίμα τον πατέρα και τη μητέρα σου (Ματθ. ιε΄4), αλλά να μισείς την οικογένειά σου (Λουκά ιδ΄26). Να μην παραμελείς τους γονείς (Μαρκ.γ΄10-13), αλλά ο γιος να μη θάψει το νεκρό  πατέρα (Ματθ.η΄21-22). Η βασιλεία του δεν είναι κοσμική (Ιω.ιη΄36), αλλά οι πράοι θα κληρονομήσουν τη γη (Ματθ. ε΄5). Κηρύττει: Αγαπάτε τους εχθρούς σας (Ματθ. ε΄44, αλλά θα κάψει τους εχθρούς του στην κόλαση (Ματθ. ι΄15). Επαινεί τους ειρηνοποιούς (Ματθ. ε΄9), αλλά δηλώνει: -Δεν ήλθα να φέρω ειρήνη στη γη (Ματθ. ι΄34). Προτρέπει: -Μη μεριμνάτε (Ματθ. στ΄26), αλλά θα πάρει από αυτόν που δεν έχει ό,τι του απομένει (Ματθ. κε΄29), άρα φροντίζετε να έχετε, για να μην τα χάσετε όλα.

Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των ευαγγελίων, 7

 Ο Ιωάννης αγνοεί τους πειρασμούς του Ιησού στην έρημο μετά τη βάπτιση και στη θέση τους βάζει το γάμο της Κανά. Ο Μάρκος γράφει μόνο  «ην πειραζόμενος υπό του σατανά» (α΄12-13). Τις γνωστές λεπτομέρειες δίνουν ο Ματθαίος και ο Λουκάς1.   Ο Λουκάς λέει αόριστα ότι βασίστηκε σε αυτόπτες μάρτυρες. Όμως στην έρημο δεν υπήρχαν αυτόπτες, άλλωστε ο Ιησούς δεν είχε ακόμη μαθητές. Η σκηνή της αγωνίας του Χριστού και η επικοινωνία του με άγγελο στον κήπο της Γεθσημανή (Μαρκ. ιδ΄, Ματθ.κστ΄,Λουκά κβ΄) δεν είχε αυτόπτη μάρτυρα, αφού οι μαθητές  κοιμούνταν. Πώς έμαθε ο Ματθαίος για την επιστολή της γυναίκας του Πιλάτου (Ματθ. κζ΄19) ή για τη συμφωνία αρχιερέων και φρουρών του τάφου;  Πώς  μάντεψε ο Λουκάς τι σκεπτόταν κάποιος φαρισαίος "εν εαυτώ" (Λουκά ζ΄39); Γιατί ο Ιωάννης δεν αναφέρει στο ευαγγέλιό του τη Μεταμόρφωση, αν και υπήρξε αυτόπτης;  Γιατί αγνοούν Μάρκος και Ιωάννης την επί του όρους ομιλία (επί λόφου στο Ματθ.ε΄1 -ζ΄29, σε πεδιάδα στο Λουκά,στ΄17-49);
…..

1 Όπως  οι υποψήφιοι μάγοι υποβάλλονται σε δοκιμασίες από τα πνεύματα, έτσι και ο διάβολος δοκίμασε τον Ιησού, ζητώντας του να κάνει τις πέτρες ψωμιά, να πέσει από τη στέγη του ναού και τέλος να τον προσκυνήσει, για να γίνει κοσμοκράτορας στην επίπεδη γη, της οποίας τα βασίλεια τού έδειξε από ένα όρος πανύψηλο, ανύπαρκτο στην έρημο του Ιορδάνη  (φταίνε οι 40 μέρες νηστείας και απομόνωσης). 

Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των ευαγγελίων, 6

 Η παραμονή του 12χρονου Ιησού στο Ναό (Λουκά β΄42-50) εξηγείται από εβραϊκό έθιμο που αγνοεί ο ευαγγελιστής. Κάθε αγόρι 13 ετών αποκτά θρησκευτικά και κοινωνικά δικαιώματα με την τελετή  Μπαρ Μιτσβά = Γιος της Διαθήκης, κατά την οποία επιτροπή ραββίνων το εξετάζει στην Πεντάτευχο. Κατά τη Βάπτιση1 στα 3 «συνοπτικά» ευαγγέλια  άνοιξε ο ουρανός και κατέβηκε το άγιο πνεύμα- περιστέρι κι ακούστηκε η φωνή του πατέρα- θεού, ενώ στο Κατά Ιωάννη μόνο ο Πρόδρομος είδε το πνεύμα (α΄32) και δεν ακούστηκε φωνή. Την επομένη ο Πρόδρομος υπέδειξε τον Ιησού σε 2 μαθητές του. Ο Ανδρέας τον ακολούθησε και προσηλύτισε τον αδελφό του Σίμωνα (α΄42). Στα 3 συνοπτικά ευαγγέλια την επιλογή των μαθητών κάνει ο  ίδιος ο Ιησούς2. Ο Ιωάννης αναφέρει τον Ναθαναήλ (α΄46-52) μαζί με την υπόσχεση του Ιησού ότι σύντομα θα δουν «τον ουρανό ανεωγότα και τους αγγέλους του θεού αναβαίνοντας και καταβαίνοντας επί τον υιόν του ανθρώπου»
…..
1 Ο Ιησούς βαφτίστηκε 30 ετών, αλλά οι χριστιανοί δεν τον μιμούνται, ώστε να βαπτίζονται ενήλικοι. Με τη Βάπτιση του Ιησού αρχίζουν τα ευαγγέλια κατά Μάρκο και  Ιωάννη, γιατί  τότε αναγνωρίστηκε από το θεό ως υιός του  («εγώ σήμερον γεγέννηκά σε» (Λουκά, γ΄ 22).

2Ο Λουκάς αντί για το Θαδδαίο αναφέρει τον Ιούδα του Ιακώβου (στ΄12-16) μεταξύ των 12.

Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των ευαγγελίων 5

 Οι χριστιανοί βασιζόμενοι στο Πρωτοευαγγέλιο του Ιακώβου ισχυρίζονται ότι η Μαριάμ έμεινε 12 χρόνια στο Ναό του Σολομώντα. Οι μισογύνηδες ιερείς  δε θα  επέτρεπαν σε κορίτσι να μπει στα Άγια των Αγίων, όπου μόνο ο αρχιερέας έμπαινε μία φορά το χρόνο και δεν μπήκε ούτε καν ο Ιησούς. Τον 5ο αι. δόθηκε στη Μαριάμ ο τίτλος αειπάρθενος, όμως φαίνεται ότι απέκτησε και άλλα παιδιά: «(ο Ιωσήφ)δεν συνευρέθηκε με αυτή, μέχρι να γεννήσει τον πρωτότοκο γιο της» (Ματθ.,α 25). «Αυτός δεν είναι ο γιος του ξυλουργού, η μάνα του δε λέγεται Μαριάμ και οι αδελφοί του Ιάκωβος,  Ιωσής, Σίμων και Ιούδας; Και οι αδελφές του δεν είναι όλες μαζί μας;"  (Ματθ., ιγ΄55- 56 & Μαρκ., ΣΤ΄3), «είπαν σ’ αυτόν, η μητέρα σου και οι αδελφοί σου είναι έξω και σε ζητούν…» (Μαρκ., γ΄32). Ακόμα και ο Παύλος, που δεν γράφει τίποτε για τη μητέρα του Ιησού, γνώριζε ότι ο Ιησούς είχε αδέλφια (Α΄Κορινθ. θ΄5). Όσον αφορά την παρθενία της μετά τον τοκετό, θα ήταν αδύνατο να γεννήσει χωρίς ρήξη του παρθενικού υμένα,  εκτός αν γέννησε κάποιο άυλο ον, οπότε καταρρίπτεται το δόγμα της ενανθρώπησης. Εξ άλλου, μια γυναίκα δεν μπορεί να γεννήσει γιο χωρίς ανδρικό σπέρμα («εκ σπέρματος Δαυίδ», Ματθ. 1-17/ Λουκά 23-27). Αν «δάνεισε τη σάρκα της» στο θεό, έχουμε μορφή κλωνοποίησης, που μόνο κορίτσι δημιουργεί.

Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των ευαγγελίων 4

Ο Ματθαίος αναφέρει ότι η μητέρα του Ιησού, η 14χρονη Μαριάμ, μνηστή του 80χρονου Ιωσήφ, έμεινε έγκυος «πριν συνευρεθεί με αυτόν» (Ματθ.α΄18). Επικαλείται όνειρα και προφητείες για να βεβαιώσει τη θεία προέλευση του παιδιού και το όνομα Ιησούς (=ο θεός σώζει), αν και η προφητεία του Ησαΐα, που παραθέτει μιλά για κάποιον Εμμανουήλ (=μαζί μας ο θεός). Ο πεθαμένος από το 4 π.Χ.  Ηρώδης προσπαθεί μάταια να ξεγελάσει τους μάγους και διατάζει τη βρεφοκτονία, για την οποία κανείς ιστορικός της εποχής δεν κάνει λόγο.  Όνειρα δείχνουν στο ζευγάρι πότε να φύγει στην Αίγυπτο και πότε να επιστρέψει. Όλα αυτά ο Λουκάς τα αγνοεί και επιπλέον δίνει την πληροφορία ότι η Ναζαρέτ, στο Βόρειο Ισραήλ, που είχε πρωτεύουσα τη Σαμάρεια (το Νότιο έχει την Ιερουσαλήμ) ήταν πατρίδα του Ιωσήφ και της Μαριάμ, επομένως δεν εγκαταστάθηκαν εκεί από το φόβο του βασιλιά Αρχέλαου (Ματθ., β΄22), αλλά γιατί δεν είχαν πού αλλού να πάνε. Αυτή η πληροφορία βοηθά να καταλάβουμε, γιατί ο Ιησούς ήταν χαλαρός με το Μωσαϊκό Νόμο (οι Σαμαρείτες δεν ήταν τυπολάτρες σαν τους Ιουδαίους), γιατί του έλεγαν ότι είναι Σαμαρείτης (Ιωάν., η΄48) και γιατί συγκρούστηκε με το ιουδαϊκό ιερατείο της Ιερουσαλήμ («ου γαρ συγχρώνται Ιουδαίοι Σαμαρείταις», Ιωάν.,δ΄9).

Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των ευαγγελίων 3)

Γενεαλογία του Ιησού έχουν τα ευαγγέλια του Ματθαίου (α΄1-17) και του Λουκά (γ΄23-37), που συμφωνούν μόνο σε 17 ονόματα. Ο Ματθαίος  αρχίζει από Αβραάμ και χωρίζει σε 3 δεκατεσσάρια τις γενιές των προγόνων του Ιησού (από το 3ο  λείπουν 2 γενιές, έτσι βγαίνουν συνολικά 40 αντί 42). Ο Λουκάς αραδιάζει  20 γενιές από Αδάμ μέχρι Αβραάμ και 56 από Αβραάμ μέχρι Ιησού (όμως παραλείπει το Σολομώντα). Τον πατέρα του Ιωσήφ ο Λουκάς ονομάζει Ηλί ενώ ο Ματθαίος  Ιακώβ. Τη Γέννηση1 περιγράφουν ο Ματθαίος και  Λουκάς, αλλά μόνο ο Λουκάς διηγείται τη γέννηση του Προδρόμου, τον ευαγγελισμό της Μαριάμ, την επίσκεψη στην Ελισσάβετ,  την περιτομή του Ιησού, και  τι έκανε όταν έγινε 12ετής.  Ο Ιησούς στα ευαγγέλια χαρακτηρίζεται πότε γιος του θεού, πότε γιος του ανθρώπου (Μαρκ.,ι΄33, Λουκ.,δ΄22. Ιωάν.,α΄46) ή «υιός Ιωσήφ» (Ματθ., ιγ΄55) και «υιός Δαβίδ». Τον Παράκλητο (Άγ. Πνεύμα) αναφέρει μόνο ο Ιωάννης2.
….
1Αγιογραφία και παράδοση εμπνέονται από τα απόκρυφα, όπως το  Πρωτοευαγγέλιο του  Ιακώβου (2ος αι. μ.Χ), που έχει λεπτομέρειες  για τους γονείς της Μαριάμ, τη γέννηση σε σπηλιά, τα ονόματα των μάγων κλπ.

2Ασυμφωνίες: ο Ματθαίος γράφει για προσκύνηση μάγων, βρεφοκτονία, φυγή στην Αίγυπτο. Ο Λουκάς για ποιμένες και  χορωδία αγγέλων. Στον Ιωάννη, ιθ΄31 και  Λουκά, κγ΄54, το Πάσχα πέφτει Σάββατο.  Στους άλλους   Πέμπτη  (Ματθ. κστ΄ 19) και  Παρασκευή (Μαρκ. ιε΄42). Στον Ιωάννη (ιθ΄14) στις 12 το μεσημέρι (ώρα 6η) ο Χριστός δικαζόταν από τον Πιλάτο, ενώ στους άλλους γινόταν έκλειψη και σεισμός… 

Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των ευαγγελίων 2)

 Τα ευαγγέλια έχουν γραφτεί από άγνωστους. Άλλοι θεωρούν αρχαιότερο το Κατά Ματθαίον (60-66 μ.Χ) και άλλοι το Κατά Μάρκον (63 μ.Χ). Το πρώτο γράφτηκε στα αραμαϊκά σύμφωνα με τη διδασκαλία του τελώνη Ματθαίου1, το δεύτερο σύμφωνα με τη διδασκαλία του Μάρκου από τα Ιεροσόλυμα. Το 68-70 μ.Χ. ξέσπασε στην Ιουδαία επανάσταση που κατέληξε στην καταστροφή της Ιερουσαλήμ, την οποία αναφέρουν ως «προφητεία» ο Λουκάς2 (ιβ:49) και ο Μάρκος, άρα χρονολογούνται μετά το 70.. Του Ιωάννη  το ευαγγέλιο γράφτηκε μεταξύ  85-95 μ.Χ.  Ο Αθανάσιος  στην 39η επιστολή του έφτιαξε  Κανόνα της Καινής Διαθήκης από 27 βιβλία, που εγκρίθηκε από τη σύνοδο Λαοδικείας (363) και Καρθαγένης (419). Το 1859, ο  Constantin von Tischendorf  ανακάλυψε το Σιναϊτικό κώδικα (Π. και Κ. Διαθήκη) στην Αγ. Αικατερίνη Σινά, 346 φύλλα γραμμένα περί το 350 στα ελληνικά. Από την κανονική Κ. Διαθήκη έχει 14.800  διαφορές Όπως όλες οι αρχαίες Βίβλοι (Αλεξανδρινή, Βατικανού, Βεζά ή Κανταβρύγιος κώδικας και το λατινικό χειρόγραφο του Μάρκου «Κ»)  το κατά  Μάρκον ξεκινά με τον Ιησού 30 ετών, δεν τον ονομάζει Υιό Θεού, δεν έχει μεσσιανικές προφητείες, προγόνους, παρθενογένεση, ανάσταση και  ανάληψη. Πλαστογραφία του 6ου αιώνα είναι και το χωρίο για την ανάσταση στο τελευταίο κεφάλαιο του κατά Ιωάννην. Του Λουκά συμπληρώθηκε με 8.500 λέξεις το 15ο αιώνα. (Λ. θ 51-ιη14)3.
…..
1Ο Ματθαίος ήταν εβραίος από την Καπερναούμ, (Ματθ., θ΄9-13)
2Ο Λουκάς ήταν από την Αντιόχεια της Συρίας, γιατρός του Παύλου.
3Ωριγένης για τις πλαστογραφίες: «πολλή γέγονεν η αντιγράφων διαφορά, είτε από ραθυμίας τινων αντιγραφέων είτε από τόλμης τινών μοχθηράς διαθέσεως των γραφομένων είτε από των τα εαυτοίς δοκούντα εν τη διορθώσει προστιθέντων ή αφαιρουμένων» (Υπόμνημα εις Ματθ.)


Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός των ευαγγελίων

 1)Εκτός από τα εγκεκριμένα ιερά κείμενα υπάρχουν και τα απόκρυφα, που δίνουν άλλες εκδοχές για το Χριστό.Οι χριστιανοί τα κατέστρεφαν, μα κάποια που σώθηκαν μας δίνουν μια ιδέα, όπως τα χειρόγραφα που βρέθηκαν το 1945 στο Ναγκ Χαμμαντί (Χηνοβόσκιο) της Αιγύπτου και το 1947 στη Νεκρά Θάλασσα. Το 1958 στη Μονή του Αγ. Σάββα στα Ιεροσόλυμα βρέθηκε γράμμα του Κλήμη, επισκόπου Αλεξανδρείας (150-215 μ.Χ) που αφήνει υπαινιγμούς περί ομοφυλοφιλίας του Ιησού και προτρέπει να μείνει μυστικό το κρυφό ευαγγέλιο του Μάρκου, που αναφέρει ότι στη Βηθανία ανέστησε πλούσιο νέο, που φορούσε  λινό ύφασμα στο γυμνό κορμί του κι  έμειναν τη νύχτα μαζί. Ίσως πρόκειται για τον ίδιο νέο που αναφέρει το κανονικό ευαγγέλιο του Μάρκου, ότι κατά τη σύλληψη του Ιησού «αφήνοντας το σεντόνι ξέφυγε γυμνός.» (Μάρκ. ιδ:50). Την υποψία  ενίσχυε  η σχέση Ιησού- Ιωάννη  (Πράξ. Ιωάν. 90-113). Στα απόκρυφα κείμενα ο Ιησούς «δεν είχε ομορφιά ούτε ανάστημα» (Πράξ. Πέτρου).  «Το σώμα του ήταν κακόμορφο» (Ωριγένης,κατά Κέλσου) «Ήταν κοντόςσχεδόν φαλακρός, με μούσι πυκνό και πεταχτό» (Πράξεις Ιωάννη, 88- 90)... Τέτοιου είδους περιγραφές έπρεπε να εξαφανιστούν, καθώς δεν είχαν καμιά σχέση με την εξιδανικευμένη μορφή που φιλοτέχνησαν αργότερα οι ζωγράφοι, ιδίως της Δυτικής τεχνοτροπίας.

Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Παύλου

 3) Ο Παύλος δίδασκε δικό του ευαγγέλιο που θεωρούσε θεία αποκάλυψη (Γαλάτ.1:11-13). Δεν αναφέρει κανένα από τα γνωστά ευαγγέλια1 και αγνοεί τις πληροφορίες τους για τη γέννηση, τη ζωή, τη διδασκαλία και τα περιστατικά της σταύρωσης. Αγνοεί τον Ιωσήφ και τη Μαριάμ και παρά το γεγονός ότι το 49 -52 μ. Χ. στην Έφεσο έκαιγε βιβλία (Πρ. ιθ΄19), δεν συνάντησε εκεί τον Ιωάννη, στον οποίο ο Ιησούς είχε εμπιστευθεί τη μητέρα του, στην οποία δεν αφιερώνει ούτε λέξη, λες και δεν υπήρχε.  Μήπως έλεγε την αλήθεια όταν καυχιόταν ότι μεταχειρίστηκε πανουργία για να προσηλυτίσει; «υπάρχων πανούργος δόλω υμάς έλαβον» (Β΄Κορινθ.12:16). Πιθανόν να αποκεφαλίστηκε ως συνωμότης κατά του Νέρωνα και υπαίτιος για το κάψιμο της Ρώμης (64 μ.Χ), άλλωστε σε επιστολή του απειλούσε ότι ο Χριστός «με πυρ θα εκδικηθεί όσους δεν τον αναγνώρισαν ως θεό» (Θεσσ. 1:8). Επειδή τα μόνα κείμενα από τον πρώτο χριστιανικό αιώνα που αναφέρουν τον Παύλο είναι οι «Πράξεις των Αποστόλων» και η β΄ επιστολή Πέτρου (γ΄15-16), δεν αποκλείεται να τον επινόησε ο Γνωστικός χριστιανός Μαρκίων από τη Σινώπη του Πόντου, που συνέθεσε  την 1η Καινή Διαθήκη (1 ευαγγέλιο και επιστολές του Παύλου). Πρότυπο ήταν ο Ιώσηπος, που είχε ναυαγήσει πλέοντας προς Ρώμη και που ο αρχιερέας Ανανίας του ανέθεσε τη δίωξη επαναστατών στη Γαλιλαία, ένας των οποίων, στην Τιβεριάδα ήταν ο Ιησούς του Σαπφία. Το όνομα δανείστηκε από κάποιο Σαούλ, βίαιο αριστοκράτη, που έδρασε στην επανάσταση του 66-73 και τον αναφέρει ο Ιώσηπος. Ο γραμματέας του πάπα Λέοντα 10ου  καρδινάλιος Μπέμπο (1547) υποπτεύτηκε ότι ο Ι. Χρυσόστομος έφτιαξε τις επιστολές του Παύλου με υλικό από κείμενα του Απολλώνιου Τυαννέα (His letters, A.L. Collins).
……

1Πρώτος αναφέρει τα 4 ευαγγέλια ο επίσκοπος Λυών Ειρηναίος (185 μ.Χ., συγγραφέας βιβλίου «Κατά Αιρέσεων»), που γράφει ότι ο Ιησούς κήρυξε επί 20 χρόνια και σταυρώθηκε σε ηλικία 50 ετών. Αντίθετα με τις επιστολές του Παύλου, τα ευαγγέλια είναι γεμάτα πληροφορίες που γράφτηκαν δεκάδες χρόνια μετά το θάνατο του Χριστού από ακροατές των μαθητών του, που ισχυρίστηκαν ότι μεταφέρουν αυτούσια τα λόγια εκείνων που τον είδαν και τον άκουσαν. 

Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Παύλου

 2) Το όραμα του  Παύλου στο δρόμο για τη Δαμασκό (36 μ.Χ) δικαιολόγησε την προσχώρησή του στο χριστιανισμό. Η αντίφαση ξεσκεπάζει το ψέμα:  Οι συνοδοί του –γράφει η Κ. Διαθήκη- άκουσαν  μια φωνή, αλλά δεν είδαν τίποτε (Πραξ., θ,7). Λίγο παρακάτω (κβ΄9) γράφει ότι είδαν φως αλλά δεν άκουσαν τίποτε. Άσε που ο Ιησούς του ελληνομαθή Παύλου απαγγέλλει στίχους του Ευριπίδη (Βάκχες, 794 «δεινόν σοι προς κέντρα λακτίζειν»). Άραγε γιατί φοβόταν το βασιλιά Αρέτα της Ναβαταίας (Πετραία Αραβία) και δραπέτευσε από τη Δαμασκό της Συρίας; (Β΄Κορ.11.32,33). Οι πρώτες του επιστολές (Προς Θεσ/νικείς, 50 μΧ) γράφτηκαν 20 χρόνια πριν από το πρώτο ευαγγέλιο (Μάρκου). Το κήρυγμά του θεωρείται ότι έκανε το χριστιανισμό από ιουδαϊκή αίρεση θρησκεία οικουμενικού χαρακτήρα. Σε αυτό συνέβαλε η καταστροφή του 70 μΧ, εξαιτίας της οποίας έδρα του χριστιανισμού έγινε η Ρώμη1 (η Ιερουσαλήμ πρόδιδε την εβραϊκή καταγωγή του χριστιανισμού). Αποτελεσματική για τον προσηλυτισμό των εθνικών ήταν η κατάργηση της περιτομής, παρά τις αντιρρήσεις του Πέτρου και του Ιακώβου (Σύνοδος 49 μ.Χ.) Το κήρυγμα του Παύλου άρεσε στους Ρωμαίους, γιατί εξυμνούσε τη δουλεία και στους αμόρφωτους, γιατί επαινούσε τη μωρία.
…..

1Ο Αλέξανδρος Σεβήρος (222-238) ήταν ο 1ος χριστιανός αυτοκράτορας.  Είχε άγαλμα του Χριστού στο παλάτι του και η μητέρα του Ιουλία Μαμαία  φιλοξένησε στην Αντιόχεια τον Ωριγένη το 235.  

Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Παύλου

  1)Την εποχή του Ιησού και του Παύλου (5/15-64/67 μ.χ.) η Ιουδαία σπαρασσόταν από  επιδρομές ληστών, επαναστάσεις που καταπνίγονταν από τους Ρωμαίους κατακτητές, βαριά φορολογία και εμφύλιο πόλεμο των θρησκευτικών φατριών, δηλ. των Φαρισαίων, που συνεργάζονταν με τους Ρωμαίους, των Εσσαίων που είχαν παρακλάδι τους επαναστάτες Ζηλωτές και των Σαδδουκαίων, που απέρριπταν την ανάσταση και τους αγγέλους. Ο Ιησούς  είχε μαθητές Εσσαίους (Ανδρέας, Πέτρος, Ιάκωβος, Ιωάννης) και  ζηλωτές (Ιούδας, Σίμων Κανανίτης). Ο Παύλος ήταν  φαρισαίος από τη φυλή Βενιαμίν. Πήγε στην Ιερουσαλήμ από την Ταρσό της Κιλικίας, για να παρακολουθήσει το νομοδιδάσκαλο Γαμαλιήλ.  Τους οπαδούς του Χριστού ονόμαζε Ναζωραίους (Πράξεις κδ΄5). Χριστιανοί ονομάστηκαν στην Αντιόχεια (Πρ.,ια΄26). Όταν έγινε χριστιανός, οι συμπατριώτες του θέλησαν να τον σκοτώσουν ως αποστάτη (Πράξ., κγ΄12-24). Ο Ρωμαίος χιλίαρχος τον έσωσε και τον έστειλε με 2 εκατόνταρχους, 200 στρατιώτες και 70 ιππείς στην Καισάρεια, στον ηγεμόνα Φήλικα1. Από εκεί τον έστειλαν στη Ρώμη, όπου έμεινε 2 χρόνια.
….
1Για τη δράση του φιλάργυρου Ρωμαίου στρατηγού Φήλικα, που επί Νέρωνα (54-68) σταύρωνε επαναστάτες Ιουδαίους ως «ληστές», γράφει ο Ιώσηπος στο Β΄ βιβλίο των Ιουδαϊκών Πολέμων.


Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2015

Ξεκίνημα του χριστιανισμού

 Ο χριστιανισμός δημιουργήθηκε σε μια σκληρή εποχή, που η δουλεία και η βία ήταν κάτι συνηθισμένο και η υποταγή στην εξουσία ήταν υπέρτατο καθήκον. Η πρώτη χριστιανική κοινωνία  στηριζόταν στο Μωσαϊκό Νόμο, που υιοθέτησε αυτές τις αρχές και καταδίκαζε όλες σχεδόν τις παραβάσεις σε θάνατο. Ο Χριστός δήλωσε ότι δεν σκόπευε να καταλύσει αυτό το νόμο. Την τιμωρία με θάνατο βλέπουμε στο περιστατικό του Ανανία και της Σαπφείρας, που δεν έδωσαν στον απόστολο Πέτρο όλα τα λεφτά από την πώληση ενός κτήματος που είχαν (Πράξεις, Ε΄1-11).  Ο Παύλος ευχόταν το θάνατο των ταραξιών «όφελον και αποκόψονται οι αναστατούντες υμάς» (Γαλάτ.,ΣΤ΄12) κι εκείνων που δεν αγαπούν το Χριστό «είτις ου φιλεί τον Κύριον, ήτω ανάθεμα», όπου ανάθεμα σημαίνει εξόντωση1 (Α΄Κορινθ. ΙΣΤ΄22). Κάποιον που είχε σχέσεις με τη μητριά του διέταξε να βγάλουν από τη μέση: «παραδούναι τον τοιούτον τω σατανά εις όλεθρον της σαρκός, ίνα το πνεύμα σωθή..» και «εξαρείτε τον πονηρόν εξ υμών» (Α΄Κορινθ. Ε΄5 και 13), επειδή  ποινή γι αυτό το αμάρτημα είναι θάνατος σύμφωνα με το  Μωσαϊκό Νόμο (Λευιτικό Κ, 11). Τους Υμέναιο και Αλέξανδρο παρέδωσε στο σατανά για να παιδευθούν, ώστε να μη βλασφημούν και τύφλωσε κάποιο μάγο Ελύμα (Πράξ. ΙΓ΄8-11). Μεταξύ των πρώτων χριστιανών ήταν οι Εβιωνίτες (φτωχοί), Εβραίοι της Παλαιστίνης. Αυτοί θεωρούσαν το Χριστό προφήτη, αλλά μισούσαν τον Παύλο και ήθελαν να μείνουν πιστοί στον ιουδαϊσμό.  Ιερό βιβλίο τους ήταν το «Προς Εβραίους Ευαγγέλιο».
….
1Στον Ιησού του Ναυή, ΣΤ΄17,18 φαίνεται η σημασία της λέξης στη φράση «η πόλη θα είναι ανάθεμα ….και μόνο την πόρνη Ραάβ να αφήσετε ζωντανή».


Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Ιησού 12

 Υπάρχει η άποψη ότι ο Ιησούς ήταν γιος του Γαυλωνίτη ή Γαλιλαίου Ιούδα , από την ισραηλιτική πόλη Γάμαλα. Το πρόσωπο αυτό, για το οποίο κάνει λόγο ο ραβίνος Γαμαλιήλ στις Πράξεις των Αποστόλων (Ε΄37), ήταν απόγονος του Δαβίδ και γιος του Εζεκία,  ελευθερωτή της βόρειας Παλαιστίνης (43 π.Χ.), που σταυρώθηκε από τον Ηρώδη.  Ο Ιούδας το έτος 6 προ Χριστού ίδρυσε ανεξάρτητη «Εβραϊκή Πολιτεία» με έδρα την πόλη Σέπφωρη και αρχιερέα τον Σαδδόκ (Ζαχαρία, πατέρα του Προδρόμου) και υποκίνησε επανάσταση το 6 μετά Χριστόν (έτος της απογραφής, κατά την οποία θεωρείται ότι γεννήθηκε ο Ιησούς). Η επανάσταση απέτυχε, 2000 άντρες σταυρώθηκαν, ο Ιούδας σκοτώθηκε και οι κάτοικοι της Σέπφωρης έγιναν δούλοι της Ρώμης. Σύμφωνα με ένα σενάριο  η γυναίκα του Ιούδα δραπέτευσε στην Αίγυπτο με το γιο του, τον Ιησού και έμειναν εκεί για ένα χρονικό διάστημα. Το σενάριο αυτό δικαιολογεί πειστικά τη φυγή στην Αίγυπτο, με ιστορικά ντοκουμέντα, χωρίς να χρειάζεται ψεύτικες σφαγές νηπίων στη Βηθλεέμ. Επιβεβαιώνει επίσης τη βασιλική καταγωγή του Ιησού  και εξηγεί την ηγετική του θέση και την αντιπαράθεσή του με τους πλούσιους και τους φαρισαίους, που ήταν φίλοι των Ρωμαίων κατακτητών. Με βάση αυτά τα δεδομένα τα λόγια του Χριστού αποκτούν άλλο περιεχόμενο και ο αναγνώστης καταλαβαίνει, γιατί ο Χριστός χρησιμοποιούσε συνθηματική γλώσσα και ήταν τόσο μυστικοπαθής, ώστε να ομολογεί: «λέω τις παραβολές, για να μη βλέπουν, να μην ακούν, ούτε να καταλαβαίνουν...». (Ματθ.13.1-23, Λουκ.8.4- 15, Μάρκ. 4.1-20).

Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Ιησού 11

   Ο ρόλος του Ιούδα είναι περίεργος. Εφόσον υπηρετούσε το σχέδιο του Ιησού (Πράξ.Α16-17: «έλαχε τον κλήρον της διακονίας ταύτης», και επιλέχτηκε άθελά του, Ματθ. 26. 17-30), το τέλος του φαίνεται άδικο: Στο Ματθ. κζ΄5 κρεμάστηκε. Στις «Πράξεις», α΄18, έπεσε, σκίστηκε η κοιλιά του και πέθανε! Κατά τη μεταφορά του Ιησού στο Γολγοθά ζηλωτές με το Σίμωνα Κυρηναίο επιχείρησαν να τον ελευθερώσουν. Στα απόκρυφα του Ναγκ Χαμαντί, (Μεγάλος Σηθ, 2ος λόγος) «άλλος σήκωσε το σταυρό, τον λέγαν Σίμωνα. Σε άλλον έβαλαν το στεφάνι με τα αγκάθια». Αυτό δέχονται οι μουσουλμάνοι, που θεωρούν τον Ιησού προφήτη. Πιθανόν δραπέτευσε στη Δαμασκό. Οι αρχιερείς έστειλαν τον Σαούλ να τον συλλάβει κι αυτός τον προσηλύτισε. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, ο σπόγγος με το όξος που γεύτηκε ο Ιησούς είχε ουσία που του προκάλεσε νεκροφάνεια και οι Ζηλωτές με αντίδοτο τον ανέστησαν. Άλλο σενάριο είναι ότι  την ανάσταση  επινόησε ο Παύλος (Ρωμ. Γ:5  «αν  από το δικό μου ψέμα γνωριστεί η αλήθεια του θεού, γιατί κρίνομαι ακόμη αμαρτωλός;»).


Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Ιησού 10

 Βασιλική είσοδος του Ιησού στα Ιεροσόλυμα ήταν αδύνατο να γίνει, γιατί η ρωμαϊκή φρουρά που επέβαλε την τάξη (Ιώσ., Ιουδ. Πόλ., 2,224) θα τον είχε συλλάβει χωρίς τη μεσολάβηση των αρχιερέων. Η εκδίωξη εμπόρων και αργυραμοιβών ήταν παράνομη, γιατί χωρίς ζώα για θυσίες και ανταλλαγή  ξένων νομισμάτων δεν θα λειτουργούσε ο Ναός, που διέθετε άλλωστε ένοπλη φρουρά. Χωρίς τη βοήθεια ένοπλων ανδρών δε θα μπορούσε  ο Ιησούς να βιαιοπραγήσει. Η επιδρομή στο Ναό ψύχρανε το λαό, που αρχικά  τον υποδέχτηκε ως ελευθερωτή. Συνελήφθη, δικάστηκε ως επαναστάτης και καταδικάστηκε. Η σύλληψή του από 600 Ρωμαίους επιβεβαιώνει την υποψία, ότι ήταν επαναστάτης. Οι συγγραφείς των ευαγγελίων αγνοούν ότι το Σανχεντρίν (συνέδριο) δεν συνεδρίαζε νύκτα ούτε σε γιορτές, ούτε υπήρχαν ταυτόχρονα 2 αρχιερείς (Ιώσηπος, Ιουδ. Αρχαιολ., 18, 26-34).  Ο χαρακτηρισμός υιός του θεού  δεν απαγορευότανΗ σταύρωση ήταν ρωμαϊκή ποινή για επαναστάτες. Για παραβάσεις του νόμου ίσχυε ο λιθοβολισμός. Δεν μαρτυρείται  έθιμο να απελευθερώνεται θανατοποινίτης κατά το πάσχα και μάλιστα αρχιληστής…  Ευτυχώς για τη χριστιανική Εκκλησία, οι πιστοί τοποθετούν την πίστη πιο πάνω από την αναζήτηση της αλήθειας.
……

 1«Κύριος είπε προς με, υιός μου ει σύ» (2ος Ψαλμ.), «θεοί εστέ και υιοί υψίστου πάντες»(81 Ψαλμ., στ. 6), «ενισχυσάτωσαν αυτώ πάντες υιοί θεού, ότι το αίμα των υιών αυτού εκδικείται» (ωδή Μωυσή,Δευτερ.Λβ΄1), «κύριε, πάτερ και δέσποτα ζωής μου»(Σοφ. Σειράχ, κγ΄1).    

Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Ιησού 9

 Πολλές ενστάσεις υπάρχουν για την αξιοπιστία των ευαγγελίων, στα οποία στηρίζεται η χριστιανική θεολογία. Το πιο σημαντικό, απουσιάζουν τα ιστορικά τεκμήρια και η γνώση της κατάστασης στην Παλαιστίνη του 1ου αι. μ.Χ.  Αγνοούν τις διαφορές των εβραϊκών φατριών της εποχής, ότι οι φαρισαίοι ήταν συντηρητικοί, οι Σαδδουκαίοι μετριοπαθείς, ενώ οι Εσσαίοι και το παρακλάδι τους οι Ζηλωτές –οπαδοί του Ιησού-  ήταν επαναστάτες. Οι Ζηλωτές μάλιστα είχαν ομάδα κρούσης τους σικάριους που με το σικά (γυριστό μαχαίρι) δολοφονούσαν τους αντιπάλους τους πισώπλατα. Τέτοιος ήταν ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. Εσσαίοι & Ζηλωτές ζούσαν στην έρημο και είχαν πολιτικό ηγέτη απόγονο του Δαβίδ και θρησκευτικό ηγέτη από το γένος του Ααρών (Ιούδας Γαλιλαίος–Ζαχαρίας / Ιησούς-Πρόδρομος). Η Κανά, όπου έγινε το νερό κρασί, όταν όλοι είχαν μεθύσει, ήταν ορμητήριο ζηλωτών. Ο Ιησούς είχε πει: "Φωτιά ήρθα να βάλω στη γη» (Λουκά ΙΒ 49-50), λόγια  επαναστάτη!  Λόγω έλλειψης χρημάτων και τροφών υπήρχαν εντάσεις ιδιαίτερα με τον υπαρχηγό Πέτρο («Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά!  Μου γίνεσαι εμπόδιο γιατί δεν σκέφτεσαι όπως θέλει ο θεός» (Ματθ. 16, 23). Εκτός των 12 υπήρχαν άλλοι 72 μαθητές, που παρίσταναν τους τυφλούς,  κουτσούς και δαιμονισμένους που γιάτρευε ο Ιησούς. Έστελνε δυο πριν από αυτόν να προετοιμάζουν το έδαφος (Λουκά ι΄1). Σε ξύπνιους απέφευγε να «θαυματουργεί» («γενιά πονηρή και άπιστη ζητά θαύμα και δε θα λάβει….»:Ματθ.12:38).

Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Ιησού 8


Αρκετά λάθη έχουν ξεφύγει από την προσοχή εκείνων που κατά καιρούς διόρθωναν τα ευαγγέλια. Έτσι, ενώ παρουσιάζεται ο Πρόδρομος1  κατά τη βάπτιση να κηρύττει ότι ο Ιησούς είναι ο μεσσίας (Ματθ.γ΄, Μαρκ. α΄1-11, Λουκά γ΄1-22, Ιωάν.α΄6-37-γ΄22-36), όταν σε 2 χρόνια φυλακίζεται, λέει στους μαθητές του ότι δεν τον ξέρει και αμφιβάλλει γι αυτόν (Ματθ., ια΄2-6, Λουκ. Ζ΄18-23). Από λάθος προκύπτουν  ανύπαρκτες πόλεις, που ιδρύονται εκ των υστέρων: π.χ. το «παραινών» (= συμβουλεύων, Λουκά, γ΄18) στον «Ιωάννη» γίνεται τοπωνύμιο  «εν Αινών».  Άλλο, ιστορικό λάθος, είναι η χρονολόγηση της φυλάκισης του Ιησού επί  Λυσανία (Λουκά γ΄1). Αυτός  ήταν τετράρχης Αβιληνής το 40-36 προ Χριστού!
…….
1Κατά τις Κλημέντιες Γραφές (2,κεφ.8) ο Πρόδρομος ήταν αρχηγός αίρεσης, από την οποία ο Ιησούς απέσπασε οπαδούς. Σ’αυτήν την αίρεση ανήκε ο μάγος Σίμων που δολοφονήθηκε από τον Πέτρο.


Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2015

Εποχή του Ιησού 7

  Το Κατά Λουκά ευαγγέλιο(β΄4) γράφει ότι ο Ιωσήφ, πατριός του Ιησού, ήταν εκ Ναζαρέτ της Γαλιλαίας. Δεν χρειαζόταν λοιπόν να μεταβεί στη Βηθλεέμ για απογραφή, αφού η Γαλιλαία υπαγόταν στον Ηρώδη Αντύπα (σ’ αυτόν –ως αρμόδιο- έστειλε ο Πιλάτος τον Ιησού για ανάκριση, Λουκά κγ΄5-16). Το Κατά Ματθαίον τοποθετεί την αγία οικογένεια στη Ναζαρέτ (όνομα που εμφανίζεται τον 3ο αι. μ.Χ.)1 μετά την επιστροφή από την Αίγυπτο. Αν ο Ιησούς γεννήθηκε στην απογραφή του 6 μ.Χ, 10 χρόνια μετά το θάνατο του Ηρώδη, οπότε ακυρώνεται η σφαγή των νηπίων, θα άρχισε το κήρυγμα το 36 μ.Χ., τριαντάρης, και σταυρώθηκε το 38/39, μετά 3ετή δράση, όμως όχι επί Πιλάτου, αφού αυτός είχε καθαιρεθεί το 36 μ.Χ. Αν όμως γεννήθηκε γύρω στο 4 π.Χ., πριν ακόμη πεθάνει ο Ηρώδης, έγινε 30 ετών το 26 π.Χ., που ο Πιλάτος άρχισε την καρριέρα του στην Ιουδαία και σταυρώθηκε το 29/30 μ.Χ. Οι ανακρίβειες και οι αντιφάσεις των ευαγγελίων δημιουργούν προβλήματα στην ιστορική εξακρίβωση των πληροφοριών που δίνουν.
…..
1Η  Ναζαρέτ επινοήθηκε από παρερμηνεία: «ναζίρ θεού έσται το παιδάριον (Σαμψών)» (Κριταί ΙΓ, 5, ναζίρ= αφιερωμένος). Στη θέση της, που αγνοεί ο Ιώσηπος,  ήταν η Γκαρίς, όπου στρατοπέδευσε (βιβλ.3 κεφ.6,3). Αναφέρεται 1η φορά στα ευαγγέλια. Γράφουν ότι είχε συναγωγή, όμως το Ταλμούδ  την αγνοεί (Ιουδ. νόμοι, 3ος αι.)


Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2015

Μαρτυρίες για τον Ιησού 6

 Ο Κέλσος ο Αλεξανδρεύς (2ος αι. μ.Χ.) επικούρειος φιλόσοφος, απομυθοποίησε τον Ιησού αλλά δεν αμφισβήτησε την ύπαρξή του. Μελέτησε κείμενα της εποχής του Χριστού, πού έγραφαν πως μητέρα του ήταν μια φτωχή εβραία, που απάτησε τον ξυλουργό άντρα της με το στρατιώτη Παντέρα, γι αυτό την έδιωξε…. Για σφαγή παιδιών από τον Ηρώδη δε βρήκε αναφορά. Ο Λουκιανός από τα Σαμόσατα της Συρίας (125-195 ), σοφιστής, θεωρούσε το Χριστό κυνικό φιλόσοφο, αγνοούσε όμως το όνομά του  και έγραφε στο «Περί της Περεγρίνου τελευτής»1, (κυνικός  που αυτοπυρπολήθηκε στην Ολυμπιάδα του 167 χάριν προβολής): «τον αισθάνονται  θεό, νομοθέτη και προστάτη τους και συνεχίζουν να σέβονται τον άνθρωπο αυτόν που σταυρώθηκε στην Παλαιστίνη… πείστηκαν οι δυστυχείς ότι θα γίνουν αθάνατοι και θα ζήσουν αιώνια, γι αυτό περιφρονούν το θάνατο... Τους έπεισε ο νομοθέτης αρχηγός τους ότι όλοι  μπορούν να ζουν αδελφωμένοι και  άρχισαν ν’ αλλάζουν θρησκεία,… να προσκυνούν  το σοφιστή που σταυρώθηκε και να ζουν με τους νόμους του». Ο στωικός φιλόσοφος Σενέκας, ενώ σχολιάζει γεγονότα της εποχής του Ιησού και θεωρείται φίλος του Παύλου, κι ενώ η ηθική του μοιάζει πολύ με τη χριστιανική, φαίνεται να αγνοεί την ύπαρξη του Χριστού. Είναι φανερό ότι όλες οι περί Χριστού μαρτυρίες είναι ασαφείς και δεν προέρχονται από αυτόπτες μάρτυρες. Σε μια εποχή που οι ιστορικοί αφθονούσαν2ο αρχηγός του χριστιανισμού πέρασε απαρατήρητος...
......

1Ο Περεγρίνος ήταν άσημος κυνικός φιλόσοφος και μικροαπατεώνας, που κατεχόταν από μανία προβολής. Για να τον προσέξουν αυτοπυρπολήθηκε στην Ολυμπιάδα του 167. 

2Σύγχρονοι του Ιησού ιστορικοί, που τον αγνοούν: Απολλώνιος, Αππιανός, Αππίων, Αρριανός, Αύλος, Βαλέριος Φλάκκος, Βαλέριος Μάξιμος, Δάμης, Δίων Χρυσόστομος, Δίων Προυσεύς, Επίκτητος, Φαβορίνος, Φλόρος Λούκιος, Ερμόγονος, Ιούστος, Γιουβενάλης, Λουκανός, Λυσίας, Μαρτιάλης, Πατέρκουλος, Παυσανίας, Περσίας, Πετρόνιος, Φαίδρος, Φίλων, Φλέγων, Πλίνιος νεώτερος, Πλίνιος πρεσβύτερος, Πλούταρχος, Πομπόνιος, Πτολεμαίος, Κουιντιλιανός, Κουίντιος, Κούρτιος, Σενέκας, Σίλιος, Στάτιος, Θέων Σμυρνεύς, Ιώσηπος, Σουετώνιος, Τάκιτος.

Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2015

Μαρτυρίες για τον Ιησού 5

 Ο Πλίνιος ο νεώτερος (61-113 μ.Χ.),  legatus caesaris στη Βιθυνία του Πόντου, έγραψε το 112 στον Τραϊανό (επιστολή αρ.10,96) ότι οι χριστιανοί συνέρχονται ορισμένη μέρα πριν την ανατολή του ήλιου και  αναπέμπουν ύμνο στο Χριστό, σα να είναι  θεός (quasi deo).  Ο Σέξτος Ιούλιος Αφρικανός, χριστιανός συγγραφέας (221 μ.Χ.), γράφει ότι  ο Σαμαρείτης Θαλός, σύγχρονος του Ιησού, στο 3ο βιβλ. της Ιστορίας του αποδίδει το σκότος και το σεισμό της σταύρωσης  σε έκλειψη. Ο Σεραπίων, Σύρος στωικός (73 μ.Χ.) γράφει στο συνονόματο γιο του  ότι οι Αθηναίοι θανατώνοντας το Σωκράτη τιμωρήθηκαν με πείνα και επιδημία. Οι Σάμιοι, επειδή έκαψαν τον Πυθαγόρα, η χώρα τους καλύφθηκε από άμμο. Οι Ιουδαίοι, επειδή  εκτέλεσαν το σοφό βασιλιά τους, το βασίλειό τους αφανίστηκε. Ο Θεός εκδικήθηκε το θάνατο αυτών των σοφών. Ο Σωκράτης έμεινε ζωντανός στη διδασκαλία του Πλάτωνα. Ο Πυθαγόρας ζωντάνεψε στο άγαλμα της Ήρας και ο σοφός βασιλιάς ζωντανεύει  στη διδασκαλία του».  

Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2015

Μαρτυρίες για τον Ιησού 4

 Το επίθετο «χριστός» που δόθηκε στον Ιησού  δινόταν μόνο σε αρχιερείς και βασιλιάδες, που χρίονταν με άγιο λάδι, απαγορευμένο στους κοινούς θνητούς με ποινή θανάτου (Εξ. Λ΄32-33). Υποτίθεται ότι ο θεός έχρισε τον Ιησού προφήτη, αρχιερέα και βασιλιά, τη στιγμή της Βάπτισής του. Ο «Λουκάς» τον βάζει ν’ απαγγέλλει τα λόγια του Ησαΐα «πνεύμα κυρίου πάνω μου, γι αυτό με έχρισε»  κλπ (Ησα.ΞΑ΄1, Λουκά δ΄21).  Μαρτυρίες περί του Χριστού θεωρούνται:  Η αναφορά του Ταλμούδ (τέλη 1ου–αρχ. 2ου αι.μ.Χ) σε κάποιον Γιεσσού μπεν Παντέρα  (γιο του Πάνθηρα;) που έμαθε στην Αίγυπτο τη μαγεία και καταδικάστηκε σε θάνατο. Η πλαστή Επιστολή του Πόπλιου Λέντουλου, ανύπαρκτου διοικητή της Ιερουσαλήμ προς τον Τιβέριο, που περιγράφει τον Ιησού (εμφανίστηκε στη Ρώμη το 13ο αι.).  Η φράση ότι ο λαός μισούσε τους χριστιανούς, που ονομάστηκαν έτσι από το Χριστό που θανατώθηκε επί Τιβερίου και επιτρόπου Ποντίου Πιλάτου, στα «Χρονικά» του Κορνήλιου Τάκιτου (γεν. 56 μ.Χ), στην περιγραφή της πυρπόλησης της Ρώμης επί Νέρωνα (64 μ.Χ). Η φράση του Γάιου Σουετώνιου (70-160 μ.Χ.) στη βιογραφία του καίσαρα Κλαυδίου (25,4) ότι ο Ιουδαίος Κρέστους (Χρηστος) υποκινούσε ταραχές στη Ρώμη, γι αυτό εξορίστηκαν οι Ιουδαίοι το 49 ή 53 μ.Χ….