Εκκλησία-Παιδεία

Ο Ευγένιος Βούλγαρης απειλήθηκε να ξυλοκοπηθεί από τον Πατριάρχη Κύριλλο, που του απαγόρευσε να διδάσκει στην Αθωνιάδα (1753) και κατηγορήθηκε από το Δωρόθεο Μυτιληναίο ότι διδάσκει περιττά και άχρηστα μαθήματα, αριθμητική και γεωμετρία. Ο αρχιμ. Στέφ.  Δούγκας σπούδασε στη Γερμανία και ήθελε να ανοίξει πανεπιστήμιο στα Αμπελάκια με δικά του  όργανα χημείας, φυσικής και αστρονομίας. Πολεμήθηκε από εμπαθείς θεολόγους ότι συμβιβάζει “φυσικήν και αλγεβραριθμητικήν τή θεοπνεύστω Γραφή“. Υποχρεώθηκε το 1817 να αποκηρύξει το έργο του «Εξέτασις της Φύσεως» (για το φως, την κίνηση, τη βαρύτητα, τα ρευστά, τον ηλεκτρισμό, τα χρώματα, το γαλβανισμό, τη χημεία κλπ)  ως «εναντία ταις Ιεραίς Γραφαίς» (Γ. Καρά «Στ. Δούγκας»).   Ακόμα και η ίδρυση Πανεπιστημίου στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος αντιμετωπίστηκε με απαξίωση και έγινε επίπληξη στον ιεροκήρυκα που παραυρέθηκε  στην τελετή έναρξης («Αθηνά», 14/11/1839), γιατί η ιεραρχία υποστήριζε ότι «οι χριστιανοί ιδίως οι ιερείς δεν πρέπει να σπουδάζουν, αλλά να αφοσιωθούν στην επιφοίτηση του αγίου Πνεύματος» (Κων/νος εξ Οικονόμων).