Η εξέλιξη του θεού

  «Η λέξη θεός είναι για μένα έκφραση και προϊόν της ανθρώπινης αδυναμίας και η Βίβλος συλλογή από πρωτόγονους, παιδαριώδεις θρύλους.» (Σχόλιο του Αϊνστάιν στο βιβλίο του φιλόσοφου Έρικ Γκούτκιν  «Επιλέξτε τη Ζωή: βιβλικό κάλεσμα για επανάσταση» 3 Ιαν. 1954) 

  Ο Θεός είναι το πολύ 200.000 ετών, δηλ. συνομήλικος του ανθρώπινου είδους. Μαζί με τον δημιουργό- δημιούργημά  του, πέρασε  από διάφορα στάδια εξέλιξης. Αρχικά  ήταν το ηλιακό φως που γονιμοποιούσε τη μάνα γη και γεννούσε μαζί της ουράνιες, γήινες και υποχθόνιες θεότητες, υπεύθυνες για κάθε φυσικό γεγονός που έμοιαζε με θαύμα στα έκπληκτα μάτια των πρωτόγονων. Όταν ο ανθρώπινος εγκέφαλος μεγάλωσε κι απόκτησε ανεπτυγμένη ικανότητα κρίσης, ο θεός Ήλιος πήρε πνευματική υπόσταση κι έγινε νοητό σύμβολο. Ο πρωτόγονος τουλάχιστον ήταν ρεαλιστής, αφού ο θεός του ήταν ορατός και τα δώρα του (φως, θερμότητα, φυτά, καρποί...) ήταν αντιληπτά στις αισθήσεις και του εξασφάλιζαν ζωή και χαρά.  Η εξέλιξη της ιδέας περί θεού παρατηρείται στις τρεις συγγενείς θρησκείες Ιουδαϊσμό, Χριστιανισμό και Ισλαμισμό. Στον Ιουδαϊσμό ο θεός είναι ανθρωπόμορφος, έχει χέρια, πόδια, κεφάλι, στόμα και ανθρώπινες ιδιότητες: εργάζεται, θυμάται, ξεχνά, οργίζεται, επιθυμεί, εκδικείται, μετανιώνει... κλπ. Ο Χριστιανισμός του αφαίρεσε τα περισσότερα ανθρωπόμορφα στοιχεία και του χάρισε την ιδανική τελειότητα, ενώ στον Ισλαμισμό εμφανίζεται ως απόλυτο πνεύμα. Η ηθική του θεού προσαρμόζεται στην ηθική του ανθρώπου και εξελίσσεται παράλληλα. Πιο εξελίξιμος αποδείχτηκε ο χριστιανικός θεός που προσαρμόζεται έστω και αργά στην πρόοδο των επιστημών. Ο ισλαμικός θεός παραμένει καθηλωμένος στον 7^ο αιώνα μετά Χριστό συμπαρασύροντας στην οπισθοδρόμηση τους φανατικούς πιστούς του.