Από αίρεση, θρησκεία

Ο Παύλος κατανόησε ότι ο χριστιανισμός από εσχατολογική αίρεση μπορούσε να εξελιχθεί σε ελκυστική θρησκεία με τη συνδρομή της νεοπλατωνικής φιλοσοφίας. Τη γραμμή που χάραξε ακολούθησαν οι εκκλησιαστικοί πατέρες του 1^ου και 2^ου αιώνα, που ήταν εποχή ενοθεΐας, δηλ. σύγκλισης θρησκειών. Ο χριστιανισμός εμπλουτίστηκε με φιλοσοφικούς όρους και ιδέες και υιοθέτησε έθιμα και σύμβολα ειδωλολατρικά (μίτρα, μετάληψη, ηλιακά φωτοστέφανα, θείο βρέφος, ηλιακές γιορτές¹, αιγυπτιακή λατρεία λειψάνων κ.α.). Τον 4^ο αι. ο ηλιολάτρης αυτοκράτορας Κωνσταντίνος «πόνταρε στο άλογο που θα κέρδιζε την κούρσα» και επέβαλε το χριστιανισμό ως  επίσημη θρησκεία. Έκτοτε ο χριστιανισμός από διωκόμενος μεταβλήθηκε σε διώκτη άλλων θρησκειών και θρησκευτικών απόψεων. Οι Οικουμενικές Σύνοδοι, που συγκαλούσαν οι αυτοκράτορες² ως κληρονόμοι του τίτλου του μεγάλου αρχιερέα (pontifex maximus) των ρωμαίων αυτοκρατόρων, από τον 4^ο ως τον 8^ο αιώνα, επέβαλαν δόγματα με ποινές αφορισμού και ό,τι άλλο συνεπαγόταν ο αφορισμός (κοινωνικός αποκλεισμός, δήμευση περιουσίας, κάψιμο βιβλίων, ακρωτηριασμοί, θάνατος). Η ορθόδοξη εκκλησία από αυτές τις Συνόδους αναγνωρίζει μόνο 7 +1 συμπληρωματική, την ονομαζόμενη Πενθέκτη, ανάμεσα στην 6^η και 7^η Σύνοδο. Ο Ευσέβιος Καισαρείας³, κόλακας του Κωνσταντίνου, διετύπωσε την άποψη που επικράτησε ότι ο θεός είναι ένας, κι ο ηγεμόνας πρέπει να είναι ένας (μοναρχία). Ήδη ο Παύλος είχε θεσπίσει ως χριστιανικό καθήκον την υποταγή στην εξουσία (Ρωμ. Ιγ΄1 και ε΄).

….

¹Ακόμα και η μέρα που αφιερώθηκε στο Χριστό ήταν η dies solis (μέρα του Ήλιου). Το όνομα διατηρούν οι τευτονικές γλώσσες, γερμ. Sonntag, αγγλ. Sunday. Στις λατινογενείς επικράτησε ο όρος της Αποκάλυψης του Ιωάννη (Α΄10) Κυριακή (μέρα Κυρίου), γαλλ. Dimanche, ιταλ.  Domenica.

² Στο Βυζάντιο εφαρμοζόταν ο «καισαροπαπισμός», δηλ. η εκκλησία ήταν υποταγμένη στο κράτος, γι αυτό οι εκάστοτε αυτοκράτορες επέβαλαν τις θρησκευτικές τους απόψεις κατά τη διάρκεια της εξουσίας τους π.χ. ο Ιουστινιανός επέβαλε το 564 το μονοφυσιτισμό και  ο Λέων Γ΄ την εικονομαχία.

³Ο Ευσέβιος, επίσκοπος Καισαρείας της Παλαιστίνης(275-339) το 306 σώθηκε κατά το διωγμό του Διοκλητιανού, γιατί, αντίθετα από το μάρτυρα δάσκαλό του Πάμφυλο, θυσίασε στα είδωλα, σύμφωνα με το Μ. Αθανάσιο. Το 312 έγραψε Εκκλησιαστική Ιστορία. Δεν καταδίκασε τη διδασκαλία του Αρείου, αλλά υπέγραψε το σύμβολο της Πίστεως για χατίρι του Μ. Κων/νου. Ψευδολόγος και πλαστογράφος, έκαψε τα πρωτότυπα των ευαγγελίων μετά την Α΄ Οικουμ. Σύνοδο, της οποίας κρατούσε τα Πρακτικά, για να κρύψει την παραχάραξη. Συνέγραψε φανταστικούς βίους αγίων και μισούσε «το άθεον γένος των Ελλήνων».