Λέων Τολστόι για το Θεό:

Ο σπουδαίος ρώσος συγγραφέας και αριστοκράτης (κόμης) Λ. Τολστόι (1828-1910) αναζητώντας το αληθινό νόημα του χριστιανισμού συγκρούστηκε με την κρατικοδίαιτη Εκκλησία, απορρίπτοντας τα «μαγικά» μυστήριά της, την ειδωλολατρική αγία τριάδα, τον όρκο και τη βία. Αντιλαμβανόταν το θεό ως «πνεύμα και πηγή των πάντων». Ερμήνευε χωρίς παρωπίδες το ευαγγέλιο και  θεωρούσε «μέγιστη βλασφημία» να λατρεύουμε το  Χριστό σαν θεό. Από τα αλλοιωμένα ευαγγέλια προκύπτει ότι  δεν είναι μοναδικός υιός του θεού, εφόσον όλοι οι δίκαιοι «υιοί θεού κληθήσονται». Το 1901 η ρωσική Ιερά Σύνοδος τον αναθεμάτισε. Σοφοί άντρες που σκέφτονταν παρόμοια πολεμήθηκαν λυσσαλέα από την Εκκλησία (Ωριγένης, Άρειος, Νεστόριος, επιστήμονες του Διαφωτισμού κ.α.).  Ο Τολστόι εργάστηκε για μια κοινωνία δικαιοσύνης και αλληλεγγύης. Ελευθέρωσε τους δούλους του, έφτιαξε σχολεία στο κτήμα του για τα παιδιά των μουζίκων, κληροδότησε τη γη του σε αγρότες, τάχθηκε κατά της θανατικής ποινής, της εκμετάλλευσης και της πολυτέλειας. Η διαμαρτυρία του για την ανέγερση μητροπολιτικών μεγάρων ισχύει και σήμερα: «την ώρα που παιδιά αργοπεθαίνουν από υποσιτισμό, χτίζονται ανόητοι και άχρηστοι οίκοι για κάποιον ανόητο και άχρηστο άνθρωπο…» («Ανάσταση»).