Μ. Βασίλειος, περί βροντής

  «ἡ βροντὴ …. ἀεὶ πρὸς τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα ἐπὶ φόβῳ τῶν ἀνθρώπων ἐνεργουμένη» (Μ. Βασιλείου, Προς Ευνόμιον, Γ).  

   Η θρησκεία μωραίνει τους ανθρώπους, γιατί εξαναγκάζει το μυαλό να σκέφτεται παράλογα. Απόδειξη η παραπάνω φράση του Μ. Βασιλείου (330-379), επισκόπου Καισαρείας, κορυφαίου θεολόγου, που ανακηρύχθηκε  προστάτης της Παιδείας. Η μόρφωση που πήρε στα νιάτα του, τόσο στην Αθήνα όσο και κοντά στον ονομαστό φιλόσοφο Λιβάνιο, του χρησίμευσε μόνο για να υποστηρίξει φιλοσοφικά τα θρησκευτικά του δόγματα με κυριότερο αυτό της αγίας τριάδας. Αποτέλεσμα ήταν να έχει παιδαριώδη άγνοια πάνω σε θέματα της «θύραθεν παιδείας» που αφορούν τα φυσικά φαινόμενα. Όλοι γνωρίζουν ότι η βροντή οφείλεται στην απότομη υψηλή θέρμανση και διαστολή του ατμοσφαιρικού αέρα και δεν έχει καμιά σχέση με θεούς και δαίμονες, παρά μόνο με τον στατικό ηλεκτρισμό και τη φυσική αντίσταση του αέρα στη δίοδο ηλεκτρικού ρεύματος. Ο αέρας διαστέλλεται απότομα και δημιουργεί κύμα κρούσης που ήχος του είναι η βροντή. Ο Αναξίμανδρος (610-547 π.Χ.) και ο Αναξαγόρας (500-428 π.Χ) είχαν δώσει ορθολογικές εξηγήσεις γι αυτό το φαινόμενο αποδίδοντάς το στη δράση των νεφών και του ανέμου. Το άγιο πνεύμα δεν αποκάλυψε την αλήθεια στο Μ. Βασίλειο και τον άφησε να πιστεύει και να διδάσκει ότι ο θεούλης εξαπολύει τις βροντές για να φοβερίζει σαν μπαμπούλας τους ανθρώπους, ώστε να μην αμαρτάνουν.